İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle hak ihlaline uğrayan kişinin önünde iki ayrı kapı vardır: içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi ile faile yönelik ceza soruşturması. Bu iki yol farklı mercilere gider, farklı hızlarda ilerler ve birbirinin yerine geçmez. Suç duyurusu verildiği için içeriğin kendiliğinden kalkacağını sanmak, ihlalin sürmesine yol açan en yaygın hatadır.
İki Yolun Ayrı İşleyişi
5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli, içeriğin yayında kalmasını durdurmaya yönelik hızlı bir korumadır ve sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuruyla yürür. Ceza soruşturması ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılan duyuruyla başlar ve failin cezalandırılmasını hedefler. Birinde amaç yayının durdurulması, diğerinde sorumluluğun tespitidir; talep dilekçeleri de bu farka göre yazılmalıdır.
Önce İçerik Sağlayıcı Aşaması
- Hak ihlaline uğrayan kişi, içerik sağlayıcıya veya ulaşılamıyorsa yer sağlayıcıya başvurarak içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebilir
- Bu talebe yanıt verilmemesi veya reddedilmesi hâlinde hâkimliğe başvurulur
- Özel hayatın gizliliğinin ihlali gibi ivedi hâllerde doğrudan idari mercie başvuru öngörülmüş, bu kararın hâkim onayına sunulması düzenlenmiştir
- Verilen karara karşı itiraz yolu ceza muhakemesi usulüne göre işler ve süresi kısadır
Delil, İçerik Silinmeden Alınmalı
- Sayfanın adresi tam ve kırpılmamış biçimde kaydedilmelidir
- Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabilir; tarih ve saat içeren tespit tercih edilmelidir
- İçeriğin yayıldığı ikincil hesaplar ayrıca listelenmelidir, aksi hâlde karar yalnızca tek adresi kapsar
- Erişim kayıtlarının saklama süresi sınırlı olduğundan talep gecikmemelidir
Talebin Kapsamını Doğru Çizmek
Başvuruda yalnızca bir bağlantının değil, aynı içeriğin bulunduğu tüm adreslerin gösterilmesi gerekir. Aşırı geniş kurulan talepler ölçülülük bakımından reddedilebilirken, dar kurulan talepler içerik başka adreste yeniden yayımlandığında etkisiz kalır. Bu dengeyi kurmanın pratik yolu, ihlalin hangi hakka yönelik olduğunu ve neden bu kapsamın zorunlu olduğunu somut biçimde açıklamaktır.
Ceza Boyutu Unutulmamalı
İçerik, hesabın izinsiz ele geçirilmesiyle yayımlanmışsa TCK 243-245 kapsamındaki fiiller gündeme gelir. Kişisel veri niteliğindeki bilgilerin yayımlanması hâlinde ayrıca KVKK çerçevesinde idari süreç işletilebilir. Üç hattın da paralel yürütülmesi mümkündür; ancak her biri için ayrı tarih ve merci sütunu tutulması, sürelerin birbirine karışmasını önler.
Bu metin genel çerçeveyi anlatır ve somut dosyanın yerini almaz. İçeriğin niteliği ile ihlalin ağırlığı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde hukuki destek almanız önerilir.