Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasının durdurulması ve failin belirlenmesi. Bu iki hedef farklı mercilerde, farklı hızlarda yürür. 5651 ekseninde işleyen erişim engelleme yolu ile TCK ve KVKK kapsamındaki süreçlerin karıştırılması, içerik çoğalırken zaman kaybedilmesine yol açar.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Deepfake içerikte delil, kolayca kaybolan bir varlıktır; hesap kapatılabilir, bağlantı silinebilir veya içerik başka platformlara kopyalanabilir. Bu nedenle içeriğe ulaşılan andan itibaren tam URL, yayın tarihi, hesap adı ve profil bilgisi, görüntülenme sayısı ve içeriğin kendisi kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, sayfanın kaynak kodunu da içeren kayıtlar veya noter aracılığıyla yapılan tespit, sonraki aşamada belgenin güvenilirliğini artırır.
Paralel Yürüyen Üç Hat
- Platform başvurusu: Yer sağlayıcı ve içerik sağlayıcıya yapılan bildirim, en hızlı sonuç veren yoldur. Başvurunun tarihi ve platformun verdiği cevap saklanmalıdır; bu yazışma, hakimliğe yapılacak talepte de kullanılır.
- Sulh ceza hakimliği: Kişilik hakkı ihlali ve özel hayatın gizliliğine yönelik içeriklerde erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi bu mercie yapılır. Talep, hangi bağlantı adresine ilişkinse tek tek belirtilmelidir.
- Cumhuriyet başsavcılığı: İçeriğin niteliğine göre hakaret, iftira, müstehcenlik veya kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi ve yayılması gündeme gelebilir. Failin hesabı ele geçirerek hareket ettiği hallerde TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları da tartışılır.
Yanlış Kapının Görünümü
Sık rastlanan hata, yalnızca savcılığa şikayette bulunup içeriğin kendiliğinden kaldırılmasını beklemektir. Soruşturma kendi takvimiyle ilerler ve içeriğin erişime kapatılması ayrı bir taleple istenmedikçe gerçekleşmeyebilir. Bunun tersi de doğrudur: yalnızca erişim engelleme kararı alınması, failin cezai sorumluluğunu gündeme getirmez. İki hattın aynı anda yürütülmesi gerekir.
Kişisel Veri Boyutu
Deepfake içerik, kişinin görüntü ve ses verisinin işlenmesi anlamına geldiğinden KVKK ve 6698 kapsamındaki haklar da devrededir. İçeriği barındıran veya yayan bir veri sorumlusu belirlenebiliyorsa, verinin silinmesi ve yok edilmesi talebi ayrıca ileri sürülebilir. Bu yol, ceza soruşturmasından bağımsız işler ve kendi süre rejimine tabidir.
Bilgilendirme
Metin, sahte içerik vakalarında izlenebilecek genel akışı özetler. İçeriğin yayıldığı platform, mağdurun sıfatı ve içeriğin niteliği izlenecek yolu değiştirir. İçerik yayılmaya devam ediyorsa, delil kaybını önlemek için gecikmeden hukuki destek alınması önem taşır.