Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zaman, delilden bile önce gelir. Deepfake bir içeriğin kaldırılmasında en sık görülen kayıp, doğru talebin yanlış kuruma yöneltilmesi ve içerik yayıldıktan sonra sürecin baştan kurulmasıdır. Bu rehber, içerik-kaldırma sürecinde birbirine karıştırılan üç ayrı yolu ayrıştırmak için hazırlandı.
Aynı Olayda Üç Ayrı Yol Birlikte İşler
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: 5651 sayılı Kanun kapsamında, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuru.
- Kişisel veri yolu: KVKK (6698) kapsamında önce veri sorumlusuna başvuru, sonuç alınamazsa Kurula şikayet; arama sonuçlarından çıkarma talepleri de bu hattadır.
- Ceza yolu: TCK kapsamındaki suç tiplerine göre Cumhuriyet başsavcılığına şikayet.
Kaldırma Talebi ile Ceza Şikayetini Karıştırmamak
Savcılığa yapılan şikayet, faili tespit etmeye ve cezai sorumluluğu tartışmaya yarar; içeriğin yayından kalkması için tek başına yeterli bir mekanizma değildir. Buna karşılık hâkimlik kararı içeriğin çıkarılmasını sağlar ama faili aydınlatmaz. Bu iki yolun art arda değil, eş zamanlı yürütülmesi çoğu dosyada daha isabetlidir. Erişim sağlayıcılara veya düzenleyici kuruma doğrudan gönderilen serbest dilekçeler ise çoğu zaman bir hâkimlik kararı bulunmadığından sonuçsuz kalır.
Delil Kaybolmadan Sabitlemek
- İçeriğin tam bağlantısı, yayın tarihi ve hesap bilgileri zaman damgalı biçimde kaydedilir.
- Ekran görüntüsü tek başına yetersizdir; sayfanın kaynak verisi ve varsa dosyanın kendisi saklanır.
- Yayılma zinciri çıkarılır: ilk paylaşan hesap, tekrar paylaşımlar ve mesajlaşma gruplarına düşen kopyalar ayrı ayrı listelenir.
- İçeriğin sentetik olduğunu gösteren teknik incelemenin hangi aşamada isteneceği baştan planlanır.
Karar Sonrası Takip
Kaldırma kararı alındıktan sonra süreç bitmez. Aynı içerik farklı bağlantılarla yeniden yayınlandığında, karar kapsamının bu yeni adresleri de kapsayıp kapsamadığı kontrol edilmeli; gerekiyorsa ek talep sunulmalıdır. Tazminat istemi ise kaldırma sürecinden bağımsız bir hukuk davası olarak ele alınır ve zararın belgelenmesini gerektirir.
Her olayın yayılma hızı, platform yapısı ve mağdurun konumu farklıdır. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır; adım atmadan önce somut içerik ve zaman çizelgesi üzerinden hukuki değerlendirme alınması önerilir.