Oltalama saldırısı tek bir tıklamayla başlar ama arkasında birbirini izleyen birden çok halka bulunur: sahte bağlantı, sahte giriş sayfası, ele geçirilen doğrulama kodu ve nihayet para transferi. Phishing mağduriyetinde platforma yapılacak başvurunun etkili olması, bu zincirin halka halka kayda geçirilmesine bağlıdır.
Zinciri Haritalamak
Şikâyet dilekçesi 'dolandırıldım' cümlesiyle başladığında dosya yönsüz kalır. Bunun yerine olayın her adımı, saatiyle birlikte yazılmalıdır: bağlantının hangi kanaldan geldiği (SMS, e-posta, sosyal medya mesajı), gönderici numarası veya adresi, açılan sayfanın tam adresi, girilen bilgiler, gelen doğrulama mesajının saati ve para çıkışının gerçekleştiği an. Bu harita, hangi kurumdan hangi kaydın isteneceğini de belirler.
Kurum Kurum Farklı Bildirim, Farklı Kayıt
- Bankaya bildirim: işlemin iadesi ve karşı hesabın bloke edilmesi talebi, başvuru numarası ile birlikte kayda geçirilmeli
- Platforma bildirim: sahte sayfa ya da sahte hesabın kaldırılması, bildirim referans numarası saklanmalı
- Operatöre bildirim: sahte SMS gönderiminin kaynağına ilişkin kayıt talebi
- Savcılığa şikâyet: bağlantı kayıtlarının adli yolla istenmesi
Bu bildirimlerin hepsi ayrı ayrı delillendirilmelidir; çünkü sonraki aşamada tartışma çoğunlukla 'mağdur ne zaman haber verdi' sorusu üzerinden yürür. Bildirimin saatini gösteren kayıt, sorumluluk paylaşımında belirleyici olabilir.
Şikâyeti Doğru Nitelendirmek
Oltalama olaylarında eylem çoğu zaman tek bir suç tipine sığmaz. Sisteme yetkisiz erişim ve sistemdeki verilere müdahale bakımından Türk Ceza Kanunu'nun bilişim alanındaki suçlara ilişkin 243-245. maddeleri; banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması ile dolandırıcılığa ilişkin hükümler ayrıca değerlendirilir. Sahte sayfanın kaldırılması için 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Kişisel verilerin ele geçirilmiş olması hâlinde 6698 sayılı KVKK bakımından ayrı bir yol daha açılır.
Delil Eksikliğini Doğuran Refleksler
Sahte mesajı silmek, cihazı sıfırlamak, sayfaya girilen bilgileri hatırlamaya çalışıp yazılı kayıt tutmamak ve bildirimleri yalnızca telefonla yapıp referans numarası almamak, dosyayı en çok zayıflatan davranışlardır. Cihaz üzerindeki izlerin korunması, sonradan yapılacak teknik inceleme için de belirleyicidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Saldırının biçimi, zararın büyüklüğü ve kurumların yanıtı süreci farklılaştırabileceğinden, olayın hemen ardından bir hukukçuya danışılması yerinde olacaktır.