İnternette yayımlanan bir içerik kişilik haklarını ihlal ettiğinde iki ayrı yol aynı anda gündeme gelir: içeriğin yayından kaldırılması ya da erişimin engellenmesi ile uğranılan zararın tazmini. Bu iki yolun usulü, mercii ve delil ihtiyacı birbirinden farklıdır. 5651 sayılı Kanun, TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri ve KVKK ekseninde en sık yaşanan kayıp, içeriğin silinmesiyle birlikte ispat malzemesinin de ortadan kalkmasıdır.
Önce delili sabitleyin, sonra talepte bulunun
Erişim engeli kararı uygulandığı anda içerik görünmez olur; tazminat davasında ise ihlalin varlığını ve yaygınlığını ispat yükü davacıdadır. Bu nedenle sıralama kritiktir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; içeriğin tam adresi, yayın tarihi, erişim tarihi ve sayfanın kaynak kodunu da kapsayan bir tespit yapılmalıdır. Noter aracılığıyla tespit, tespit talepli başvuru veya zaman damgalı arşiv kaydı bu açığı kapatır.
İki yolun ayrı ayrı kurgulanması
- Kaldırma ve erişim engeli: kişilik hakkı ihlali iddiasıyla yapılan başvuruda hızlı sonuç esastır; talep içeriğin tamamı yerine ihlal oluşturan bağlantı düzeyinde belirlenmelidir.
- Tazminat: haksız fiil hükümlerine dayanır; burada ihlalin süresi, görüntülenme sayısı ve içeriğin yayıldığı mecralar zararı ölçülebilir kılar.
- Ceza boyutu: bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, veriyi bozma veya yok etme gibi fiiller söz konusuysa şikayet yolu ayrıca değerlendirilir.
- Veri koruma boyutu: yayımlanan içerik kişisel veri niteliğindeyse veri sorumlusuna başvuru ayrı bir hat olarak işletilir.
Tazminat talebini ölçülebilir hale getirmek
Manevi tazminatta takdir mahkemeye aittir; ancak takdirin dayanağını taraf sunar. İçeriğin ne kadar süre yayında kaldığı, kaç mecrada tekrarlandığı, arama sonuçlarında hangi sırada göründüğü ve muhatabın uyarıya rağmen içeriği kaldırmakta direnip direnmediği dosyaya somut olarak yansıtılmalıdır. Maddi zarar iddiası varsa iptal edilen sözleşmeler, düşen ciro veya kaybedilen iş ilişkisi belgelerle bağlanmalıdır; aksi halde talep soyut kalır.
İçerik yeniden yayımlanırsa ne yapmalı?
Aynı içeriğin farklı adreslerde yeniden ortaya çıkması sık görülür. Bu ihtimale karşı başlangıçta yalnızca tek bir bağlantıya odaklanmak yerine, içeriğin kopyalandığı mecraları izleyen bir takip listesi tutulmalıdır. Her yeni yayın için ayrı tespit yapılması, hem sonraki başvuruları hızlandırır hem de kastın süregeldiğini gösterir.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve her olayın teknik altyapısı farklıdır. İçeriğin barındırıldığı ülke, mecranın niteliği ve ihlalin türü izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut dosyada hukuki destek alınması önerilir.