Yapay zekâ araçlarıyla üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldığı hızla orantılı bir zarar doğurur. Bu dosyalarda başarının ölçüsü, içeriğin hem hızla erişime kapatılması hem de kaynağının teknik olarak izlenebilir biçimde kayda geçirilmesidir. Bu rehber, delil zincirini bozmadan hareket etmenin adımlarını ele alır.
İçeriği Kaydetmeden Önce Yapılacaklar
Sahte içeriği gören kişinin ilk refleksi genellikle bağlantıyı silmek ya da hesabı engellemek olur. Oysa bu davranış, sonradan yapılacak teknik incelemenin dayanağını ortadan kaldırır. Öncelikle içeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi ve hesap bilgileri değiştirilmeden kayda alınmalıdır.
- İçeriğin tam adresi ve hesabın kullanıcı kimliği
- Ekran görüntülerinin tarih ve saat bilgisi görünecek şekilde alınması
- Video veya ses dosyasının özgün hâliyle indirilip ayrı bir ortamda saklanması
- Yorum, paylaşım ve etkileşim sayılarının aynı anda kaydedilmesi
- İçeriğin gönderildiği mesajlaşma kayıtlarının silinmemesi
Erişimin Engellenmesi Yolu
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, 5651 sayılı Kanun kapsamında içerik veya yer sağlayıcıya başvurabileceği gibi doğrudan sulh ceza hâkimliğine de başvurabilir. Hâkimlik, talebi kısa süre içinde karara bağlar. Başvuruda içeriğin adresinin tam ve eksiksiz gösterilmesi gerekir; birden çok kopya varsa her biri ayrı ayrı yazılmalıdır. Aksi hâlde karar uygulanırken kapsam dışında kalan yayınlar erişilebilir kalmaya devam eder.
Ceza Boyutunda Nitelendirme
Fiil, sisteme hukuka aykırı erişim ya da verilerin bozulması boyutunu taşıyorsa TCK 243-245 hükümleri gündeme gelir. İçeriğin niteliğine göre kişilerin onurunu hedef alan ya da özel hayatın gizliliğini ihlal eden suç tipleri de ayrıca değerlendirilir. Kişisel verilerin işlenmesi yönüyle ise KVKK kapsamındaki başvuru yolu paralel olarak işletilebilir. Şikâyet dilekçesinde bu üç eksenin ayrı başlıklarda kurulması, soruşturmanın tek yöne sıkışmasını önler.
Kaynağa Ulaşmak İçin İstenecekler
- İçeriği yükleyen hesabın bağlantı kayıtlarının celbi
- İçeriğin ilk yayınlandığı platformun sunucu kayıtları
- Yüklenen dosyanın üstverisinin incelenmesi talebi
- Aynı içeriğin paylaşıldığı diğer hesapların tespiti
- Dosyanın yapay zekâ üretimi olup olmadığına dair teknik inceleme talebi
Zaman Baskısının Yarattığı Risk
Platformların kayıt saklama süreleri sınırlıdır ve içerik kaldırıldığında teknik izler de kaybolabilir. Bu nedenle erişim engeli talebi ile kayıt celbi talebinin eşzamanlı yapılması, delil eksikliği riskini azaltan en etkili adımdır. İçeriğin yayılmaya devam ettiği hâllerde, her yeni kopya için ayrı başvuru yapılması gerekebilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Dijital delillerin toplanması teknik hassasiyet gerektirdiğinden, sürecin başında bir hukukçudan destek almanız yerinde olacaktır.