Bir veri ihlali yaşandığında ilk saatler, hem teknik hem hukuki açıdan belirleyicidir. Sızan verinin yayıldığı adreslere karşı içerik kaldırma talebi yürütülürken, aynı anda ihlalin nasıl gerçekleştiğini gösteren kayıtların korunması gerekir. TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde ilerleyen bu süreçte en sık karşılaşılan sorun, kanıtın kendiliğinden yok olmasıdır.
İlk Müdahale: Kayıtları Bozmadan Korumak
Sistem üzerinde acele ile yapılan temizlik, saldırının izlerini de siler. Bu nedenle olay fark edildiğinde sunucu ve uygulama logları, erişim kayıtları, yetkilendirme değişiklikleri ve varsa güvenlik ürünlerinin uyarı çıktıları önce ayrı bir ortama kopyalanmalıdır. Kopyalama sırasında dosyaların özet değerlerinin alınması, sonradan "kayıt sonradan değiştirildi" itirazına karşı önemli bir güvence sağlar. Kimin hangi saatte hangi işlemi yaptığı, kronolojik bir olay tablosuna işlenmelidir.
Yayılan İçerik İçin Delil Tespiti
Sızan veri bir internet sitesinde, forumda veya sosyal ağda yayımlandıysa içerik her an kaldırılabilir ya da değiştirilebilir. Kaldırma talebi sonuç verse bile, sorumluluk tartışmasında içeriğin ne olduğunu göstermek gerekir. Bu yüzden tam URL, yayın tarihi, ekran görüntüsü ve sayfa kaynağı kayıt altına alınmalı; mümkünse tespit resmî bir usulle yapılmalıdır. Sadece "şu sitede yayımlandı" beyanı, içerik kaldırıldıktan sonra ispat gücünü büyük ölçüde yitirir.
Hangi Yol, Hangi Mercie
- Kişilik hakkı ihlali doğuran içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hakimliği yolu
- Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi bakımından veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet
- Sisteme girme, verileri hukuka aykırı ele geçirme veya yayma fiilleri bakımından cumhuriyet başsavcılığına şikâyet
- Maddi ve manevi zarar doğmuşsa tazminat talebi için ayrı bir hukuk yolu
Paralel Yürüyen Süreçlerin Koordinasyonu
Bu yollar birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman paralel işleyen kanallardır; ancak birinde verilen beyan diğerinde de sonuç doğurur. Örneğin idari sürece sunulan teknik açıklamanın ceza soruşturmasındaki anlatımla çelişmesi, dosyanın tümünü zayıflatır. Bu nedenle tüm başvurularda aynı olay kronolojisi ve aynı teknik terminoloji kullanılmalı; başvuru tarihleri ve kayıt numaraları tek bir izleme tablosunda tutulmalıdır.
İhlal Bildiriminde Zaman Yönetimi
Veri sorumlusu sıfatını taşıyan işletmelerde, ihlalin öğrenilmesinden sonra ilgili kişilere ve yetkili kuruma bildirim yapılması gerekir. Bildirimde gecikme, tek başına ayrı bir sorumluluk kaynağıdır. Bildirim metninin ihlalin kapsamını gerçekçi biçimde tarif etmesi; sonradan genişleyen bir kapsam varsa bunun güncelleme ile iletilmesi beklenir. Eksik bildirim, sonradan yapılan açıklamalarla düzeltilmeye çalışıldığında güven kaybı daha da büyür.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir ve teknik incelemenin yerini tutmaz. Her ihlal olayında etkilenen veri kategorisi ve sistem mimarisi farklı olduğundan, hukuki ve teknik değerlendirmenin ilk günden birlikte yürütülmesi önerilir.