Bir sisteme yetkisiz erişim tespit edildiğinde ilk refleks genellikle sistemi kapatmak, şifreleri değiştirmek ve normale dönmektir. Bu refleks güvenlik açısından anlaşılırdır; ancak hukuki açıdan çoğu zaman delilin kendisini yok eder. Bu rehber, TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları ile 5651 ve KVKK yükümlülüklerinin kesiştiği noktada delil zincirinin nasıl korunacağını ele alır.
İlk Saatlerde Yapılan Müdahale Dosyanın Kaderini Belirler
Yetkisiz erişimin izleri büyük ölçüde uçucu verilerde ve kayıt dosyalarında bulunur. Sistemin yeniden kurulması, kayıtların rotasyonla üzerine yazılması veya sunucunun kapatılması sonrasında bu izler geri getirilemez. Bu nedenle olay fark edildiğinde önce durum tespiti yapılmalı, ardından değişiklik yapılmadan kopya alınmalıdır. Kopyanın kim tarafından, hangi tarihte ve hangi yöntemle alındığının yazılı tutanağa bağlanması, sonradan delilin bütünlüğüne yöneltilecek itirazlara karşı ilk savunmadır.
Delil Zinciri Kontrol Listesi
- Olayın fark edildiği an tarih ve saatiyle kayda geçirilmeli, kimin fark ettiği yazılmalı.
- Etkilenen sistemlerde değişiklik yapılmadan imaj veya birebir kopya alınmalı.
- Erişim ve işlem kayıtları ayrı bir ortama aktarılmalı, özet değerleri hesaplanıp tutanağa yazılmalı.
- Kopyanın kimlerde bulunduğu, her devir için tarih ve imzayla izlenmeli.
- Üçüncü taraf hizmet sağlayıcılardaki kayıtlar için yazılı talep hemen gönderilmeli.
Şikâyet Dilekçesinin Teknik Ekle Birlikte Kurulması
Bilişim suçlarında şikâyet dilekçesinin tek başına anlatıya dayanması, soruşturmanın yavaşlamasına yol açar. Dilekçeye erişim kayıtlarından çıkarılan zaman çizelgesi, kullanılan yöntemin özeti ve tespit edilebilen bağlantı bilgileri eklenmelidir. 5651 sayılı Kanun kapsamında tutulan trafik kayıtlarının belirli süreyle saklandığı dikkate alınarak, kayıt talebinin gecikmeden yapılması gerekir.
Kişisel Veri Boyutunun Ayrı Yürütülmesi
Aynı olay hem ceza soruşturmasının hem de KVKK kapsamındaki bildirim yükümlülüğünün konusu olabilir. Veri sorumlusu bakımından ihlalin ilgili kişilere ve Kurula bildirilmesi, ceza şikâyetinden bağımsız ve kısa süreli bir yükümlülüktür. Bu iki sürecin belgeleri birbirinden ayrı klasörlerde tutulmalı, ancak anlatımları çelişmemelidir; ceza dosyasında yapılan teknik tespitler ile bildirim metnindeki kapsam açıklaması uyumsuz olduğunda her iki süreçte de sorun doğar.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir. Sistem mimarisi ve kayıt politikası her kurumda farklı olduğundan, ihlal şüphesi doğduğu anda teknik ve hukuki değerlendirmenin birlikte yürütülmesi yerinde olur.