Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldıkça hem itibar hem de hukuki savunma açısından geri dönüşü zorlaşan bir zarar doğurur. 5651 sayılı Kanun'un içerik kaldırma ve erişim engelleme düzeni, KVKK'nın kişisel veri koruma çerçevesi ve TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları hükümleri, bu tür dosyalarda birlikte devreye girer. Ancak bu araçların hiçbiri, içeriğin varlığı usulüne uygun biçimde kayıt altına alınmadan işlevsel olmaz.
İçerik Silinmeden Kaydı Alınmalı
Deepfake içeriklerde en sık yapılan hata, paniğe kapılıp önce platforma şikâyet etmek ve içerik kaldırıldıktan sonra elde hiçbir kayıt kalmadığını fark etmektir. Kaldırma başarılı olsa bile, ceza soruşturması ve tazminat talebi için içeriğin ne olduğu, nerede yayımlandığı ve ne kadar yayıldığı gösterilmelidir. Bu nedenle sıralama şudur: önce kayıt, sonra başvuru.
Kayıt Altına Alınacak Unsurlar
- İçeriğin tam adresi ve yayımlandığı hesap bilgileri
- Yayın tarihi, görüntülenme ve paylaşım sayıları
- İçeriğin kendisinin indirilmiş hâli ve ekran kayıtları
- Altındaki yorumlar ve yeniden paylaşan hesaplar
- Aynı içeriğin başka platformlardaki kopyaları
Bu unsurların bir kısmı kısa sürede kaybolur. Kaydın delil değeri taşıyacak biçimde alınması, içeriğin sonradan üretildiği yönündeki savunmaları da karşılar.
Teknik Sahtelik İddiasının İspatı
İçeriğin yapay olarak üretildiği iddiası, teknik incelemeye dayanır. Orijinal görüntü veya ses kaydının bulunduğu cihaz, üstveriler ve dosyanın işlenme izleri incelemenin dayanağını oluşturur. Kaynak dosyanın bulunduğu cihaza müdahale edilmemesi, incelemenin güvenilirliği bakımından önemlidir. Karşılaştırma yapılabilmesi için mağdurun kendisine ait gerçek görüntü ve ses örneklerinin de dosyaya sunulması gerekir.
Kaldırma, Soruşturma ve Tazminat Hatlarını Ayırmak
İçeriğin kaldırılması için izlenecek yol, failin cezai sorumluluğu için izlenecek yoldan ayrıdır; kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutu ise KVKK çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Üç hattın aynı dilekçeye sıkıştırılması, hiçbirinin gereği gibi incelenmemesine yol açar. Kaldırma talebinin hızlı sonuç veren yol olduğu, failin tespitinin ise erişim kayıtlarının temini ile zaman aldığı akılda tutulmalıdır. Erişim kayıtlarının saklama süresi sınırlı olduğundan, talebin gecikmesi failin hiç tespit edilememesi sonucunu doğurabilir.
Yayılmayı Durdurmaya Yönelik Paralel Adımlar
Aynı içeriğin kopyaları farklı platformlarda çoğaldığında, her biri için ayrı başvuru yapılması gerekir. Bu nedenle içerik adreslerinin tutulduğu bir liste oluşturulmalı ve her başvurunun tarihi ile sonucu bu listeye işlenmelidir. Arama sonuçlarında görünen bağlantılar için ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin niteliği ve yayıldığı platformlar izlenecek yolu değiştirdiğinden, kayıtlar kaybolmadan bir hukukçuyla iletişime geçilmesi önem taşır.