Bir sistemin izinsiz ele geçirilmesi ya da veri ihlali yaşanması hâlinde ilk saatlerde alınan kararlar, ceza soruşturmasının kaderini belirler. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri kapsamındaki fiillerde şikâyet dilekçesi ne kadar somut olursa, soruşturma o kadar hızlı yön bulur. Bu metin, suç duyurusu öncesinde dijital delilin korunmasına odaklanmaktadır.
İlk Saatte Yapılması Gerekenler
Saldırı fark edildiğinde sistemi tamamen kapatmak ya da hemen yeniden kurmak, çoğu zaman failin izlerini de silen bir adımdır. Öncelik, mevcut durumu değiştirmeden kayıt altına almaktır: ekran görüntüleri tarih ve saat görünecek şekilde alınmalı, sunucu ve uygulama günlükleri ayrı bir ortama kopyalanmalı, mümkünse sistemin bütünsel bir imajı çıkarılmalıdır.
Suç Duyurusu Dilekçesinde Somutlaştırma
- Erişimin gerçekleştiği tarih ve saat aralığı
- Etkilenen hesap, sistem veya veri tabanının adı
- Kullanılan yöntem hakkında bilinenler: oltalama iletisi, zafiyet, çalınan kimlik bilgisi
- Varsa IP adresleri, oturum kayıtları ve işlem numaraları
- Zararın niteliği: verinin ele geçirilmesi, değiştirilmesi, yok edilmesi veya yayılması
- Talep edilen tedbirler: içeriğin erişime engellenmesi, kayıtların ilgili sağlayıcılardan istenmesi
Trafik Kayıtlarının Sınırlı Ömrü
5651 sayılı Kanun kapsamındaki yer ve erişim sağlayıcılar, trafik bilgisini mevzuatta belirlenen süreyle saklar. Bu sürenin dolmasından sonra yapılan taleplerde kayıt bulunmayabilir. Dolayısıyla şikâyetin gecikmesi, teknik olarak tespit edilebilir bir olayın failsiz kalmasına yol açabilir. İçeriğin yayılması söz konusuysa erişimin engellenmesi talebi, ceza şikâyetinden bağımsız olarak ayrıca gündeme getirilmelidir.
Delil Zincirini Kıran Yaygın Hatalar
- Şüpheli dosyaların kişisel bilgisayara indirilerek incelenmesi
- Kayıtların üzerine yazan yedekleme işlemlerinin durdurulmaması
- Ekran görüntülerinin kaynak bilgisi olmadan, kırpılmış hâlde sunulması
- Yalnızca bir sosyal medya hesabının bildirilmesi, altyapı kayıtlarının atlanması
- Kurum içi inceleme raporunun soruşturmaya hiç sunulmaması
Kişisel Veri Boyutunu Ayrı Değerlendirin
Aynı olay hem ceza soruşturmasını hem de KVKK kapsamındaki idari süreci tetikleyebilir. Veri sorumlusu sıfatı taşıyanlar bakımından bildirim yükümlülüğü ile ceza şikâyeti farklı takvimlere tabidir ve biri diğerinin yerine geçmez. İki sürecin belgeleri ortak olsa da, dilekçelerin dili ve talepleri ayrı kurgulanmalıdır.
Teknik ayrıntılar her olayda değiştiğinden, delil koruma adımlarının bilişim hukuku deneyimi olan bir avukat ve teknik uzmanla birlikte planlanması sağlıklı olur.