Sosyal medya, e-posta ya da banka hesabının izinsiz ele geçirilmesi, TCK 243-245 kapsamında bilişim sistemine girme ve verileri engelleme tartışmasını doğurduğu gibi, özel hukukta da haksız fiile dayalı tazminat talebi yaratır. Mağdurun vermesi gereken ilk karar, ceza şikâyeti ile tazminat davasının hangi sırayla ve hangi mahkemede yürütüleceğidir.
İki Ayrı Dosya, İki Ayrı Merci
Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve soruşturma kural olarak suçun işlendiği yer savcılığınca yürütülür. Tazminat ise ayrı bir hukuk davasının konusudur; ceza dosyasının sonucu beklenebilir, ancak tazminat için mahkûmiyet şartı aranmaz. Delil toplama yetkisinin soruşturma makamında olması nedeniyle, hukuk davasında ceza dosyasının celbi çoğu zaman ispatın omurgasını oluşturur.
Yetkiyi Belirleyen Bağlantı Noktaları
Haksız fiilden doğan tazminat davalarında davacıya birden fazla yer arasında seçim hakkı tanınır: davalının yerleşim yeri, fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri. Dijital ortamda fiilin işlendiği yerin tespiti tartışmalı olduğundan, dilekçede seçilen yetki bağlantısının hangi somut olguya dayandığı açıkça yazılmalıdır. Aksi hâlde ilk itiraz üzerine yetkisizlik kararı verilir ve dosya baştan kurulur.
Görev Yönünden Ön Kontrol
Taraflar arasında banka, ödeme kuruluşu veya platform gibi bir hizmet ilişkisi varsa uyuşmazlık aynı zamanda sözleşmeye dayanabilir. Bu durumda tarafların sıfatı ve işin ticari nitelik taşıyıp taşımadığı görevi değiştirir. Talebin salt haksız fiile mi, yoksa sözleşmeye aykırılığa da mı dayandığı baştan netleştirilmelidir.
Delil Eksikliğinin Doğduğu Kritik Aralık
- Oturum ve giriş kayıtlarının saklama süresi dolmadan istenmemesi
- Ekran görüntülerinin tarih, saat ve adres bilgisi görünmeyecek biçimde alınması
- Ele geçirilen hesaptan gönderilen mesajların silinerek delilin kendi elinizle yok edilmesi
- Bağlantı kayıtlarının yalnızca ceza dosyasına bırakılıp hukuk dosyasında hiç talep edilmemesi
5651 sayılı Kanun kapsamındaki trafik ve erişim kayıtları, saklama süresi geçtikten sonra temin edilemez hâle gelir. Bu nedenle delil tespiti talebi, dava açılmadan önce dahi gündeme getirilmelidir.
Husumetin Doğru Kişiye Yöneltilmesi
Fail belirlenemediğinde davanın yalnızca hizmet sağlayıcıya yöneltilmesi, kusurun ispatı yükünü ağırlaştırır. Sağlayıcının sorumluluğu, güvenlik yükümlülüğünü ihlal ettiği somut olarak ortaya konulabildiği ölçüde tartışılabilir. Maddi zarar kalemleri belgeyle, manevi tazminat talebi ise ihlalin ağırlığını gösteren olgularla ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel bir çerçeve sunar; hesabın türü, kayıtların durumu ve tarafların sıfatı yetki ile ispat dengesini değiştirebilir. Dosyanızın kendi koşulları için bir avukatla değerlendirme yapmanız yerinde olur.