Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü veya ses kayıtlarında mağdurun iki ayrı ve aciliyeti farklı ihtiyacı vardır: yayılmanın durdurulması ve doğan zararın giderilmesi. Bu ikisi aynı dosyada çözülmez. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme usulü ve KVKK'nın kişisel veriye ilişkin koruma mekanizması birbirini tamamlar; ancak her biri kendi merciine ve kendi delil setine sahiptir.
Önce Yayılmayı Durdurmak
İnternet ortamındaki içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde hızlı işleyen ayrı bir usule tabidir ve bu istem hakimlik kararıyla sonuçlanır. Bu yol, tazminat talebinin yerine geçmez; yalnızca zararın büyümesini durdurur. Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet kanalı da paralel biçimde işletilebilir. Ceza yönüyle şikâyet ise savcılığa yapılır ve failin tespiti için gereken teknik araştırmayı başlatır.
Tazminat Talebinin Yeri
Kişilik hakkının ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat istemi adli yargıda, genel görev kurallarına göre ileri sürülür. Kişilik hakları saldırıya uğrayan kişinin kendi yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilmesine imkân tanıyan düzenleme, mağdur için önemli bir kolaylıktır. İçeriği üreten kişi belirlenememiş olsa dahi, yayımı sürdüren aracıya yöneltilecek talepler ayrıca değerlendirilir; ancak sorumluluğun kapsamı, bildirimin yapılıp yapılmadığına ve bildirime rağmen içeriğin kaldırılıp kaldırılmadığına göre değişir.
Delilin En Hızlı Kaybolduğu Dosya Türü
- İçerik saatler içinde silinebildiği için tespit, şikâyetten önce yapılmalıdır.
- Ekran görüntüsü yerine, bağlantı adresi ve zaman bilgisi içeren resmî tespit tercih edilmelidir.
- Dosyanın özgün hâli, bütünlüğünü koruyacak biçimde ayrı bir ortamda saklanmalıdır.
- Paylaşımı yapan hesaba ait profil bilgileri ve etkileşim verileri kayıt altına alınmalıdır.
- İçeriğin yayıldığı ikincil platformlar ayrı ayrı listelenmelidir.
Zararı Somutlaştırmak
- İtibar kaybının yansıdığı somut olayların tarihleriyle birlikte yazılması.
- İş veya sözleşme kaybı varsa buna ilişkin yazışma ve fesih belgelerinin toplanması.
- Psikolojik etkiye ilişkin sağlık kayıtlarının, tarih sırasına göre sunulması.
- İçeriğin kaldırılması için yapılan masrafların belgelenmesi.
- Manevi tazminat isteminin, saldırının yaygınlığı ve süresi üzerinden temellendirilmesi.
Kapanış
Sahte içerik dosyalarında hız, hukuki nitelendirme kadar önemlidir; kaldırma yolu işletilirken tazminat için gereken kayıtların da eş zamanlı toplanması gerekir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin yayıldığı ortam ve tarafların konumu değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, ilk anda hukuki destek alınması önerilir.