İnternette yayımlanan bir içerik kişilik haklarını ihlal ettiğinde iki ayrı sonuç talep edilebilir: içeriğin yayından çıkarılması veya içeriğe erişimin engellenmesi. Bu iki talep aynı şey değildir; hangi mercie, hangi kapsamda ve hangi teknik veriyle başvurulduğu sonucu doğrudan belirler. Aşağıda 5651 sayılı Kanun çerçevesindeki başvuru mimarisi ve delil eksikliğinin yarattığı tipik kayıplar ele alınmaktadır.
Hangi Kapıya Gidilir?
Kişilik hakkı ihlali iddiasında bulunan kişi, doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurarak içeriğin çıkarılmasını ve/veya erişimin engellenmesini isteyebilir. Alternatif olarak önce içerik veya yer sağlayıcıya uyarı yöntemiyle başvurulabilir. Suç şüphesi de varsa, ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet yolu işletilir. Bu üç kanal birbirinin yerine geçmez; ceza soruşturması yürürken de yayının durdurulması için hâkimlik başvurusu ayrıca yapılmalıdır.
Kaldırma ile Engelleme Arasındaki Fark
İçeriğin çıkarılması, verinin kaynaktan silinmesini hedefler ve arama sonuçlarındaki izlerin zamanla temizlenmesini sağlar. Erişimin engellenmesi ise içeriği yerinde bırakır, yalnızca ulaşımı kısıtlar. Yurt dışı kaynaklı yayınlarda çıkarma talebinin uygulanabilirliği sınırlı kalabildiğinden, talep genellikle kademeli kurulur: önce çıkarma, olmazsa engelleme.
URL Düzeyinde Tespit Zorunluluğu
Kararların uygulanabilmesi için ihlalin nerede olduğunun teknik olarak gösterilmesi gerekir. Delil dosyası şu unsurları içermelidir:
- İhlalin bulunduğu tam adres; site ana sayfası değil, içeriğin kendisi
- Tarih ve saat bilgisini içeren, üstveri kaybı yaşamayan ekran görüntüleri
- Mümkünse noter veya bilirkişi eliyle yapılmış tespit
- Aynı içeriğin yansıdığı kopya adreslerin listesi
- Yorum, alıntı ve video açıklamalarında yer alan ihlal noktaları
Ana sayfa üzerinden yapılan geniş talepler ölçülülük gerekçesiyle sınırlandırılabilir; bu da ihlalin sürmesi anlamına gelir.
Kararın Uygulanması ve İtiraz
Verilen karar, uygulanmak üzere ilgili kuruma gönderilir. Uygulamanın gerçekleştiğini takip etmek başvurucunun yararınadır; erişim sağlayıcı düzeyinde uygulanan bir karar, içerik yeni bir adrese taşındığında etkisiz kalır. Talebin reddi hâlinde itiraz yolu açıktır ve bu yolun kısa süreye bağlı olduğu unutulmamalıdır. Yeni adreslerin ortaya çıkması hâlinde ek başvuru yapılması gerekir.
Son Söz
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; internet yayınlarına ilişkin talepler içeriğin niteliğine ve barındırıldığı platforma göre farklı sonuçlar doğurabilir. Somut yayın için başvuru öncesi hukuki değerlendirme almanız önerilir.