Yapay zekâyla üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasını durdurmak ve failin tespitini sağlamak. Bu iki hedef farklı mercilere ve farklı sürelere tabidir. Aşağıda suç duyurusunun nereye yapılacağı, içeriğin kaldırılması için hangi yolun işletileceği ve delilin en hızlı kaybolduğu noktalar ele alınmaktadır.
Fiilin Hukuki Nitelendirmesi Merciyi Belirler
Deepfake içerik tek bir suç tipine karşılık gelmez. Olayın özelliğine göre özel hayatın gizliliğinin ihlali, hakaret, müstehcenlik, iftira veya kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi gündeme gelebilir; sisteme girme ve veri elde etme boyutu varsa TCK’nın bilişim suçlarına ilişkin 243 ila 245. maddeleri tartışılır. Bu nitelendirme önemlidir; çünkü şikayete bağlı suçlarda kanunda öngörülen altı aylık şikayet süresi işler ve süre, fiilin ve failin öğrenilmesiyle başlar.
İçeriği Durdurmanın Ayrı Yolu
Yayının durdurulması ceza soruşturmasının sonucunu beklemez. 5651 sayılı Kanun, kişilik haklarının ihlali hâlinde sulh ceza hakimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı alınmasına imkân tanır; özel hayatın gizliliğine ilişkin hâller için ise doğrudan kuruma başvuru ve kısa süreli inceleme mekanizması öngörülmüştür. Bu başvurularda talebin, içeriğin bulunduğu adres tek tek belirtilerek yapılması gerekir; genel ifadelerle yapılan başvurular uygulanabilir bir karar doğurmaz.
Delil En Hızlı Nerede Kaybolur
Bu dosyalarda delil, saatler içinde erişilemez hâle gelebilir. İçerik silinir, hesap kapatılır veya platform kayıtları saklama süresi dolduğunda silinir. Bu nedenle şikayetten önce şu adımlar tamamlanmalıdır:
- İçeriğin bağlantı adresi, yayın tarihi ve hesap bilgisi ile birlikte görüntüsü alınır.
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılır.
- Videonun veya ses kaydının özgün dosyası, sıkıştırılmadan saklanır.
- Yayılma zinciri, paylaşan hesaplar dâhil kayıt altına alınır.
- Trafik bilgisi talebinin dilekçede açıkça istenmesi sağlanır.
Sentetik İçeriğin İspatı
Görüntünün üretilmiş olduğunun ortaya konması genellikle bilirkişi incelemesini gerektirir. İnceleme ancak özgün dosya üzerinden anlamlı sonuç verir; ekran kaydı yoluyla yeniden sıkıştırılmış bir dosya, teknik izlerin büyük bölümünü yok eder. Bu nedenle dosyanın nasıl saklandığı, içeriğin kendisi kadar önemlidir.
Ceza ve Tazminat Hattını Ayırın
Kişilik haklarına saldırıdan doğan manevi tazminat talebi, ceza soruşturmasından bağımsız olarak adli yargıda ileri sürülür ve kendi zamanaşımına tabidir. İki hattı tek dilekçede yürütmeye çalışmak, her ikisinde de gecikmeye yol açar.
Yukarıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin niteliği, yayın kanalı ve mağdurun durumu izlenecek yolu değiştireceğinden, içerik fark edildiği anda hem kaldırma hem soruşturma hattı için hızla hukuki destek alınması önerilir.