Oltalama saldırılarında zarar birkaç dakika içinde doğar; buna karşılık delillerin ömrü çok daha kısadır. Bağlantı kayıtları, e-posta başlıkları ve hesap hareketleri kısa sürede erişilemez hâle gelebildiğinden, phishing dosyalarında ilk saatlerde yapılanlar sonucun büyük bölümünü belirler. Bu rehber, dijital delilin toplanma biçimine ve başvurunun hangi mercie yapılacağına odaklanır.
İlk saatlerde ne yapılmalı?
Cihaz üzerinde temizlik yapmak, uygulamayı silmek veya hesabı kapatmak, saldırının izlerini de ortadan kaldırır. Yapılması gereken tersidir: mevcut durum olduğu gibi korunur, ekran görüntüleri tarih ve saat görünecek şekilde alınır, sahte sitenin adresi tam hâliyle kaydedilir ve bankaya derhâl bildirim yapılarak bildirim saati kayıt altına alınır. Paranın gittiği hesabın tespiti için bankaya yapılan başvurunun yazılı yanıtı istenmelidir.
Delil zincirinin halkaları
- E-postanın tam başlık bilgisi; yalnız gövde metni yetersizdir
- SMS ve arama kayıtlarının gönderen numarasıyla birlikte dökümü
- Sahte sayfanın adresi, yönlendirme adımları ve varsa sertifika uyarısı
- Hesap hareketleri ve havale/EFT dekontları, alıcı hesap bilgisiyle
- Cihazın olay anındaki bildirim kayıtları ve oturum açma geçmişi
- Kripto varlık aktarımı varsa cüzdan adresi ve işlem kimliği
Hangi mercie, hangi talep?
Phishing dosyası çoğu zaman tek bir başvuruyla çözülmez. Fiilin cezai boyutu için Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet gerekir; TCK bilişim sistemine hukuka aykırı erişim ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması gibi eylemleri ayrı ayrı düzenler. Sahte içeriğin yayından kaldırılması ve erişimin engellenmesi 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir yolla, sulh ceza hakimliği kararıyla yürür. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa 6698 sayılı Kanun kapsamında Kurula şikâyet yolu açıktır. Uğranılan maddi zararın tazmini ise hukuk yargısının konusudur.
Yanlış kapıya gitmenin maliyeti
Erişim engelleme talebinin savcılığa, tazminat talebinin ise idari makama yöneltilmesi gibi hatalar, kaybedilen zamandan çok daha fazlasına mal olur: trafik kayıtlarının saklama süresi dolar ve delil bir daha elde edilemez. Bu nedenle başvurular sıralı değil, mümkün olduğunca eşzamanlı yapılmalı; her başvurunun kaydı ayrı bir klasörde tutulmalıdır.
Delilin hukuka uygunluğu
Toplanan verinin ispat gücü kadar, elde ediliş biçimi de tartışma konusu olur. Üçüncü kişilerin cihazlarına veya hesaplarına izinsiz erişerek elde edilen kayıtlar, mağdur tarafından toplanmış olsa bile dosyaya zarar verebilir. Kendi cihazınıza ve kendi hesabınıza ait kayıtlarla sınırlı kalmak, mümkün olduğunda bilirkişi incelemesine elverişli imaj alınmasını talep etmek daha güvenli bir yoldur.
Burada anlatılanlar genel bir yol haritasıdır; her saldırı farklı bir teknik iz bırakır. Kayıpların büyük olduğu dosyalarda, delil toplama aşamasında hukuki destek almak sonradan giderilemeyecek eksiklerin önüne geçer.