İnternet üzerindeki bir içerik nedeniyle hak ihlaline uğrayan kişinin en büyük iki sorunu şunlardır: içerik silinmeden önce delilin sağlıklı biçimde saklanamaması ve talebin yetkisiz bir mercie yöneltilmesi. Bu yazı, erişimin engellenmesi taleplerinde delil zincirinin nasıl kurulacağını ve başvuru kapısının nasıl belirleneceğini konu almaktadır.
İçeriğin Türü Başvurulacak Kapıyı Değiştirir
5651 sayılı Kanun, farklı ihlal tipleri için farklı usuller öngörür. Kişilik hakkı ihlali iddiası ile özel hayatın gizliliğine ilişkin talepler aynı prosedüre tabi değildir; içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan yapılan uyarı yolu ile hâkimlikten karar alınması yolu da birbirinin alternatifidir. Buna karşılık sisteme girme, verileri engelleme veya bozma gibi fiiller TCK 243-245 kapsamında suç oluşturur ve bunların muhatabı Cumhuriyet başsavcılığıdır. Kişisel verinin arama sonuçlarından çıkarılması talebi ise KVKK ekseninde ayrı bir yol izler.
Delilin Doğduğu Anda Yapılması Gerekenler
İçerik her an kaldırılabileceği için delil tespiti gecikmeye tahammül etmez. İlk aşamada yapılması gerekenler:
- Yalnızca ekran görüntüsü değil, içeriğin tam adresinin ve yayın tarihinin kaydedilmesi.
- Görüntülerin zaman damgalı biçimde veya tespit imkânı sunan resmi bir usulle sabitlenmesi.
- Yorum, paylaşım ve etkileşim sayılarının aynı anda belgelenmesi.
- İçeriğin bulunduğu sayfanın kaynak kodunun ve varsa arşiv kayıtlarının saklanması.
Adli Bilişim İncelemesinde Zincirin Koptuğu Noktalar
Cihaz üzerinden elde edilen veriler bakımından esas tartışma, verinin içeriği kadar nasıl elde edildiğidir. İnceleme sırasında imaj alınmadan cihaz üzerinde işlem yapılması, özet değerlerin kaydedilmemesi, cihazın kim tarafından hangi tarihte teslim alındığının belgelenmemesi delilin ispat gücünü zayıflatır. Hukuka aykırı yolla elde edilmiş bir kaydın dosyaya kazandırılamayacağı, planlama aşamasında dikkate alınmalıdır.
Ceza ve Hukuk Yollarının Birlikte Yürütülmesi
Erişimin engellenmesine ilişkin karar, uğranılan zararın karşılanmasını sağlamaz; tazminat talebi ayrı bir davanın konusudur. Aynı şekilde ceza soruşturmasının açılmış olması, içeriğin yayından kaldırılmasını kendiliğinden sağlamaz. Bu nedenle iki yol paralel kurgulanmalı, birinde toplanan delilin diğerine hangi usulle aktarılacağı baştan planlanmalıdır. Failin kim olduğunun tespiti için gerekli bağlantı kayıtlarına yalnızca soruşturma makamı aracılığıyla ulaşılabileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Başvurudan Önce Kısa Bir Kontrol
Talep dilekçesinde hangi içeriğin, hangi gerekçeyle ve hangi kapsamda engellenmesinin istendiği tereddütsüz yazılmalıdır. Tüm siteye yönelik geniş talepler, ölçülülük gerekçesiyle reddedilebilir; bu da yeniden başvuru için zaman kaybına yol açar.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. İçeriğin türü, yayıncının bulunduğu ülke ve ihlalin ağırlığı izlenecek usulü değiştirir; somut olayınızda hukuki destek almanız önerilir.