Bir hesabın ele geçirilmesi ya da verilerin sızdırılması tek bir olay olsa da hukuk düzeninde birden fazla sürece kaynaklık eder. Yanlış kapıya yönelmek, hem zaman hem de teknik iz kaybına yol açar; dijital deliller ise en hızlı kaybolan delil türüdür.
Aynı Olay, Farklı Yollar
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme ve verileri bozma nitelikli fiiller TCK'nın 243 ilâ 245. maddeleri kapsamında değerlendirilir ve şikâyet mercii Cumhuriyet başsavcılığıdır. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi bakımından KVKK kapsamında Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na başvuru yolu vardır. İnternet ortamındaki içerik nedeniyle erişimin engellenmesi ise 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir usule tabidir. Bu üç yol birbirini kapatmaz; ancak her birinin süresi ve muhatabı ayrıdır.
Delil Zinciri: İlk Saatler Belirleyicidir
Log kayıtları, oturum bilgileri ve sunucu kayıtları belirli sürelerle tutulur. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde yalnızca olayın anlatılması yeterli değildir; ilgili servis sağlayıcıdan ve erişim sağlayıcıdan trafik ve bağlantı kayıtlarının ivedilikle istenmesi talep edilmelidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; mümkün olduğunda cihaz imajının alınması, dosya bütünlüğünün özet değeriyle kayıt altına alınması ve tespit tutanağı düzenlenmesi tercih edilir.
Hukuka Aykırı Delil Riski
Mağdur sıfatıyla hareket ederken başkasının cihazına, hesabına veya yazışmasına izinsiz erişmek, elde edilen kanıtı değersiz kılmakla kalmaz; başvuranı ayrıca sorumluluk altına sokabilir. CMK, hukuka aykırı yöntemle elde edilen delilin hükme esas alınmasına izin vermez. Delil toplama gayreti bu sınırın içinde kalmalıdır.
Şikâyet Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- Olayın zaman çizelgesi: erişim, fark ediliş ve bildirim anları
- Etkilenen hesap, sistem ve veri kategorilerinin tanımı
- Elde edilen teknik kayıtların listesi ve kaynağı
- Servis sağlayıcılardan celbi istenen kayıtların açıkça belirtilmesi
- Zararın maddi ve manevi boyutunun ayrı gösterilmesi
Yanlış Mercie Başvurunun Sonuçları
- Yalnızca Kurul'a başvurulduğunda ceza soruşturması kendiliğinden başlamaz
- Yalnızca savcılığa başvurulduğunda idari yaptırım süreci işlemez
- İçerik yayında kalmaya devam ederse zarar büyür; erişim engeli ayrı talep gerektirir
- Gecikme nedeniyle teknik kayıtların saklama süresi dolabilir
Veri ihlallerinde teknik ve hukuki adımların eş zamanlı yürütülmesi gerekir. Olayın kapsamı ve etkilenen kişi sayısı değiştiğinde izlenecek yol da değişeceğinden, ilk günlerde hukuki ve bilişim uzmanlığını birlikte devreye almanız yerinde olur.