Bir veri ihlali fark edildiğinde ilk saatlerde alınan teknik kararlar, aylar sonra dosyanın hukuki kaderini belirler. Bu rehber, veri ihlali olaylarında delil zinciri bütünlüğünü korurken bildirim ve şikayet sürelerini kaçırmamak için hazırlanmıştır.
İlk Saatlerde Eşzamanlı İki Hat
Olay müdahalesi ile hukuki süreç aynı anda yürütülmelidir. Teknik ekibin refleksi çoğu zaman sistemi hızla temizleyip yeniden kurmaktır; oysa bu işlem saldırıya ilişkin izleri de siler. Doğru sıralama, sistemi izole edip önce imaj almak, sonra temizlemektir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, ihlalin öğrenilmesinden itibaren gecikmeksizin ve kısa bir süre içinde bildirim yapılmasını arar; bu nedenle teknik incelemenin tamamlanması beklenmeden bildirim takvimi ayrıca planlanmalıdır.
Kayıtların Ömrü Delilin Ömrüdür
- Güvenlik duvarı ve sunucu logları: rotasyonla otomatik silinir, ilk iş rotasyonun durdurulmasıdır
- Kimlik doğrulama kayıtları: yetkisiz erişimin zamanını ve kaynağını gösterir
- Yedekleme kayıtları: ihlal öncesi veri durumunu karşılaştırmayı sağlar
- Uygulama ve veritabanı sorgu kayıtları: hangi verinin ne ölçüde sızdığını belirler
- Üçüncü taraf hizmet sağlayıcı kayıtları: talep yazısı gecikmeden gönderilmelidir
İmaj Alma ve Bütünlük Kaydı
Adli bilişim açısından delilin kabul edilebilirliği, elde edildiği andan sunulduğu ana kadar değişmediğinin gösterilebilmesine bağlıdır. Bunun standart yolu, kopyanın alındığı anda özet değerinin hesaplanıp tutanağa yazılması ve her el değiştirmenin kayıt altına alınmasıdır. Şirket içi incelemede bu tutanağın tutulmaması, sonradan yapılan bilirkişi incelemesinde delilin değerini düşürür. Çalışan cihazlarında inceleme yapılacaksa, kişisel verilerin korunması mevzuatı ile haberleşme hürriyetine ilişkin sınırların önceden değerlendirilmesi gerekir.
Bildirim, Şikayet ve Suç Duyurusu Ayrımı
Aynı olay üç ayrı hatta ilerleyebilir. Kuruma yapılan ihlal bildirimi idari bir yükümlülüktür. İlgili kişilerin veri sorumlusuna başvurusu ve ardından Kurula şikayeti ayrı bir süreçtir. Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme veya verileri hukuka aykırı ele geçirme fiilleri bakımından ise Türk Ceza Kanunu kapsamında suç duyurusu gündeme gelir. İnternette yayılan veriler için erişimin engellenmesi talebi de ayrı ve hızlı işleyen bir yoldur. Bu hatların karıştırılması, en çok görülen zaman kaybı sebebidir.
Olay Sonrası Dosyalanacaklar
- Olay zaman çizelgesi ve müdahale kararlarının kaydı
- Alınan imajların listesi ve bütünlük değerleri
- Bildirim ve başvuru yazışmalarının tarihli örnekleri
- Etkilenen veri kategorileri ve kişi sayısına ilişkin tespit
- Alınan teknik ve idari tedbirlerin belgelenmesi
Metin genel bilgilendirme amacı taşır; her olayın teknik yapısı farklıdır. İhlal şüphesi doğduğu anda hem bilişim hem hukuk tarafını aynı masaya oturtmanız, geri alınamayan kayıpların önüne geçer.