Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içeriğin yayılma hızıyla doğru orantılı büyür. İçeriğin kaldırılması bu nedenle hem teknik hem hukuki olarak bir hız yarışıdır; geç kalınan her saat, hem yayılmayı hem de delilin kaybolmasını beraberinde getirir.
İlk Saatlerde Delili Dondurmak
İçerik kaldırıldığında ya da hesap silindiğinde, ispat için gereken veri de birlikte kaybolur. Bu yüzden ilk adım kaldırma değil, kayıt altına almadır: içeriğin bağlantısı, yayınlandığı tarih ve saat, paylaşan hesabın bilgileri, etkileşim sayıları ve mümkünse dosyanın kendisi saklanmalıdır. Elde edilen kaydın hangi cihazda, hangi anda alındığının belgelenmesi, sonraki aşamada içeriğin gerçekten var olduğunu göstermek bakımından belirleyicidir.
Paralel Yürüyen Üç Yol
- Erişimin engellenmesi: 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğe erişimin engellenmesi ve içeriğin yayından çıkarılması talebi, kısa süreli bir usule tabidir
- Veri koruma yolu: Görüntü ve ses kişisel veri niteliği taşıdığından KVKK (6698) kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet gündeme gelir
- Ceza yolu: Fiilin niteliğine göre TCK kapsamındaki özel hayata ve kişilik değerlerine karşı suçlar ile TCK 243-245 arasında düzenlenen bilişim alanındaki suçlar değerlendirilir
Kontrol Listesi
- İçeriğin tüm kopyaları ve ayna paylaşımları taranır; her biri ayrı satırda listelenir.
- Platformun kendi bildirim mekanizması kullanılır ve başvuru numarası saklanır.
- Hâkimlik kararı gerektiren yol için dilekçe, delil ekleriyle birlikte önceden hazırlanır.
- İçeriğin sahte olduğunu gösteren teknik inceleme talebi baştan planlanır.
- Yayılma devam ediyorsa, yeni kopyalar için başvurunun tekrarlanacağı bir izleme takvimi kurulur.
Şikâyet Süresinin Gözden Kaçmaması
Bazı suç tipleri şikâyete bağlıdır ve şikâyet hakkı, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süreye tabidir. İçerik kaldırma telaşı içinde bu süre gözden kaçtığında, kaldırma başarılsa bile ceza yolu kapanmış olur. Bu nedenle kaldırma başvurusu ile şikâyet dilekçesi aynı gün planlanmalıdır.
Failin Belirlenememesi Halinde
Paylaşan hesabın anonim olması, sürecin durması anlamına gelmez; erişim engelleme ve içerikten çıkarma yolu fail belirlenmeden de işletilebilir. Bu aşamada trafik bilgisi ve platform kayıtlarının, yasal saklama süreleri dolmadan istenmesi kritik önem taşır. Talebin geç yapılması, teknik olarak elde edilebilecek verinin artık bulunmaması sonucunu doğurur.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin türü, yayınlandığı platform ve zararın kapsamı izlenecek yolu değiştirebilir; ilk saatlerde atılacak adımların bir hukukçuyla eşgüdüm içinde planlanması önerilir.