Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik hakkına saldırının en hızlı yayılan biçimlerinden biri hâline geldi. Deepfake içeriklerde tazminat sürecinin ayırt edici zorluğu, ihlalin kanıtının içeriği yayınlayan tarafın kontrolünde olması ve çoğu zaman kısa sürede silinmesidir. İçerik kaybolduğunda tazminat talebinin dayanağı da zayıflar; bu yüzden delil tespiti ile erişim engeli aynı anda planlanmalıdır.
İlk Saat: İçeriği Sabitleme
- URL, hesap adı, paylaşım zamanı ve etkileşim sayıları görünecek şekilde tam ekran görüntüleri alınır.
- Video veya ses dosyası, meta verisi bozulmadan indirilerek ayrı bir ortamda saklanır.
- Noter aracılığıyla veya mahkemeden delil tespiti yoluyla içeriğin varlığı resmî biçimde kayda geçirilir.
- İçeriğin başka hesaplara kopyalandığı bağlantılar da aynı klasöre eklenir.
Erişimin Engellenmesi ile Tazminatı Ayırmak
İnternet ortamındaki yayınlara ilişkin 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenebilir. Bu yol hızlıdır ancak zararı gidermez. Maddi ve manevi tazminat için Türk Borçlar Kanunu hükümlerine dayanan ayrı bir dava, kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa 6698 sayılı KVKK kapsamında ilgili kişi başvurusu ve Kurula şikâyet ayrıca gündeme gelir. Görüntünün cinsel içerikli olması, dolandırıcılık ya da iftira amacıyla kullanılması hâlinde Türk Ceza Kanunu kapsamında şikâyet yolu da açıktır.
Zamanaşımı ve Şikâyet Süresi Ayrımı
Tazminat talebi, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa zamanaşımı ile fiil tarihinden itibaren işleyen uzun zamanaşımına tabidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunundaki süre daha uzunsa, tazminat bakımından bu daha uzun süre dikkate alınabilir. Buna karşılık şikâyete bağlı suçlarda ceza süreci için öngörülen şikâyet süresi çok daha kısadır; ceza yolu kapandığında delil toplama imkânı da daralacağından iki takvim birlikte tutulmalıdır.
Failin Belirlenmesi ve Sorumluluk Zinciri
- Hesap sahibi belirlenemiyorsa, platforma yapılan başvurunun tarihi ve içeriği kayıt altına alınır.
- Ceza soruşturmasında IP ve abone bilgisi talebinin savcılık aşamasında istenmesi sağlanır.
- İçeriği paylaşan, çoğaltan ve reklam geliri elde eden kişiler ayrı ayrı değerlendirilir.
- Yer sağlayıcının bildirime rağmen hareketsiz kaldığı durumlar not edilir.
Tazminat Miktarını Somutlaştırma
Manevi tazminatta içeriğin yayılma ölçeği, hedef kişinin tanınırlığı ve saldırının süresi belirleyicidir. Maddi zarar iddiası varsa iptal edilen sözleşmeler, kaybedilen iş ilişkileri ve itibar onarımı için yapılan giderler belgeyle desteklenmelidir.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; her olayda içeriğin niteliği ve yayılma hızı farklı stratejiler gerektirir. Hızla hareket edilmesi gereken bu tür dosyalarda vakit kaybetmeden hukuki görüş almanız önerilir.