Bir sisteme yetkisiz erişim tespit edildiğinde alınacak ilk kararlar, sonraki hukuki sürecin tamamını belirler. Sistemi aceleyle temizlemek, sunucuyu yeniden kurmak veya ele geçirilen hesabı silmek çoğu zaman ihlali durdurmaz ama delilleri geri dönülemez biçimde yok eder. Bilişim uyuşmazlıklarında delil zinciri, olayın kendisi kadar önemlidir.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
- Etkilenen sistemin kapatılması yerine ağdan izole edilmesi
- Bellek ve disk imajının, değişiklik yapmadan alınması
- Sunucu, uygulama ve güvenlik duvarı loglarının ayrı bir ortama kopyalanması
- Kimin, hangi saatte, hangi işlemi yaptığının yazılı olarak kayda geçirilmesi
- Log rotasyon ayarının geçici olarak durdurularak kayıtların üzerine yazılmasının engellenmesi
Bu adımlar, sonradan alınacak bilirkişi raporunun dayanacağı ham veriyi korur. İmajın alındığı tarih, saat ve özet değeri (hash) not edilmezse, aynı verinin sonradan değişmediği tartışmalı hâle gelir.
İki Ayrı Süreç Aynı Anda İşler
Veri ihlali, çoğu zaman birbirinden bağımsız iki sürece birden yol açar. Bir yandan TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri (243-245) kapsamında suç duyurusu gündeme gelir; diğer yandan KVKK kapsamında veri sorumlusunun idari yükümlülükleri devreye girer. Bu iki sürecin belgeleri ortaktır ama muhatapları ve takvimleri farklıdır; tek bir dosya mantığıyla yürütülmeleri hataya yol açar.
Kurula Bildirim: Kısa ve Katı Bir Takvim
Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirildiği tespit edildiğinde, 6698 sayılı Kanun veri sorumlusuna en kısa sürede Kurula ve ilgili kişilere bildirim yükümlülüğü getirir. Kurul kararlarıyla bu bildirimin yetmiş iki saatlik bir süre içinde yapılması gerektiği ortaya konulmuştur. Bildirimde ihlalin ne zaman ve nasıl gerçekleştiği, hangi veri kategorilerinin etkilendiği ve alınan tedbirler yer alır. Süre içinde tüm teknik inceleme bitmemiş olsa dahi, bildirimin geciktirilmesi ayrı bir yaptırım riski doğurur; eksik bilgilerin sonradan tamamlanması yolu tercih edilmelidir.
İçerik Yayılmışsa: 5651 Kapsamındaki Yol
Ele geçirilen veriler internette yayımlanmışsa, 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi talep edilebilir. Bu yolda hız belirleyicidir; talep sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve kararın uygulanması kısa süreler içinde yürütülür. Başvuru öncesinde içeriğin bulunduğu adreslerin tam olarak listelenmesi ve ekran görüntülerinin tarih bilgisiyle birlikte saklanması gerekir. Erişim sağlayıcılarının trafik bilgisi saklama yükümlülüğü sınırlı bir süreyle işlediğinden, gecikme failin tespitini imkânsız hâle getirebilir.
Şikâyet Dilekçesinde Nelere Yer Verilir?
- Olayın kronolojisi ve tespit anı
- Etkilenen sistemler ve veri kategorileri
- Alınan imaj ve log kayıtlarının listesi
- IP adresleri ve zaman damgaları için abone bilgisi araştırılması talebi
- Bilirkişi incelemesi ve gerekiyorsa el koyma talebi
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sistem mimarisi ve etkilenen verinin niteliği hem yükümlülükleri hem izlenecek yolu değiştirir. İhlal şüphesi doğduğunda teknik ve hukuki desteği eş zamanlı almanız önerilir.