Bir veri sızıntısının ardından kişisel bilgiler, yazışmalar veya görseller internette dolaşıma girdiğinde iki iş paralel yürütülmelidir: yayılan içeriğin durdurulması ve olayın hukuken kayda geçirilmesi. 5651 sayılı Kanun, 6698 sayılı KVKK ve TCK'nın 243-245. maddelerindeki bilişim suçları düzenlemeleri bu iki işi farklı mercilere dağıtır. Sıralamayı yanlış kurmak, hem içeriğin çoğalmasına hem delilin kaybolmasına yol açar.
İçerik Kaldırma ile Erişim Engelleme Aynı Şey Değil
İçeriğin kaynağından silinmesi ile o içeriğe erişimin engellenmesi farklı sonuçlar doğurur. Kaynak yurt içindeyse ve muhatap belliyse doğrudan içerik sağlayıcıya başvurmak en hızlı yoldur. Muhatap yanıt vermiyor veya yurt dışındaysa, sulh ceza hâkimliğinden karar alınması yoluna gidilir. Erişim engelleme kararı içeriği ortadan kaldırmaz; yalnız görünürlüğünü keser. Bu nedenle iki yolun çoğu dosyada birlikte kullanılması gerekir.
Delil Kaybolmadan Toplamak
- Bağlantı adresinin tam hâliyle, tarih ve saat bilgisiyle kaydedilmesi
- Ekran görüntüsü yerine sayfanın kaynak kodu ve üstveri bilgisinin saklanması
- Dosyaların özet (hash) değerinin alınıp ayrı bir ortamda tutulması
- Kaybolma riski yüksek içerikler için tespit talebinde bulunulması
- Yayılımın hangi hesaplar üzerinden büyüdüğünün zaman sırasıyla not edilmesi
Paralel Yollar ve Doğru Muhatap
Aynı olay üç ayrı süreç doğurabilir. Verinin hukuka aykırı ele geçirilmesi ve yayılması ceza hukuku boyutunu; veri sorumlusunun güvenlik tedbirlerindeki eksiklik KVKK boyutunu; içeriğin yayında kalması ise erişim engelleme boyutunu oluşturur. Veri sorumlusu bakımından ihlalin ilgili kişilere ve Kurula bildirilmesi ayrı bir yükümlülüktür ve gecikme başlı başına yaptırım sebebi olabilir. Şikâyette şüphelinin bilinmemesi engel değildir; başvuru meçhul faile karşı da yapılabilir.
Süre Riski Nerede Somutlaşır?
Bu alandaki zaman baskısı iki yönlüdür. Birincisi hukuki süreler: kişilik haklarına ilişkin başvurular ve şikâyet hakkı sınırsız değildir ve failin öğrenilmesinden sonra işleyen süreler bulunur. İkincisi teknik gerçeklik: bağlantı kayıtlarının saklama süresi doludur ve geç yapılan taleplerde kaynağa ulaşmayı sağlayacak kayıtlar artık mevcut olmayabilir. Hukuken süre dolmamış olsa bile, teknik olarak izin silinmesi dosyayı sonuçsuz bırakır.
Kapanış
Veri ihlali dosyalarında hız, sonradan telafi edilemeyen tek unsurdur. Buradaki anlatım genel bilgi amaçlıdır; platformun bulunduğu ülke, içeriğin niteliği ve ihlalin kapsamı izlenecek yolu değiştirdiğinden, ilk adımların hukuki destekle atılması önerilir.