Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı ilk sorun, içeriğin çok hızlı yayılıp kısa sürede kaybolmasıdır. Tazminat talebi ise içerik ortadan kalktıktan sonra da sürer; ancak ispat malzemesi kaybolmuşsa talep boşa düşer. Bu rehber deepfake mağduriyetinde delil sabitleme ile zamanaşımı yönetimini birlikte kurgulamaya odaklanır.
İki Ayrı Hat: Yayının Durdurulması ve Zararın Karşılanması
Kişilik hakkı ihlali doğuran içeriklerde 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; bu yol hızlıdır ama tazminat sonucu doğurmaz. Tazminat, Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümlerine dayanır ve ayrı bir hukuk davasının konusudur. TCK kapsamındaki şikâyet süreci ise üçüncü bir hattır. Üç hattın ayrı ayrı yürütülmesi gerektiğinin baştan bilinmesi, sürelerin birbirine karıştırılmasını önler.
İçerik Silinmeden Önce Yapılması Gerekenler
- Bağlantı adresi, yayın tarihi ve hesap bilgisini gösteren tam ekran kayıtlarının alınması
- Videonun veya ses kaydının ham dosya olarak indirilip değiştirilmeden saklanması
- Etkileşim sayısı, yorumlar ve yeniden paylaşımların ayrı ayrı belgelenmesi
- Tespitin noter aracılığıyla veya delil tespiti talebiyle resmîleştirilmesi
- Aynı içeriğin yeniden yüklendiği adreslerin tarih sırasıyla listelenmesi
Sahteliğin Teknik Olarak Gösterilmesi
Deepfake dosyalarında tartışma çoğu zaman içeriğin gerçekliği üzerinde yoğunlaşır. Ham dosyanın üstverisi, sıkıştırma izleri, yüz ve dudak hareketi tutarsızlıkları ile ses spektrumundaki kırılmalar teknik inceleme konusudur. Bu nedenle dosyaya sunulan örneğin ekran kaydı değil, mümkün olduğunca kaynak dosya olması önem taşır. Karşılaştırma için mağdurun gerçek görüntü ve ses örneklerinin de dosyaya eklenmesi, incelemenin sağlıklı yapılmasını kolaylaştırır.
Zamanaşımı Hangi Anda İşlemeye Başlar
Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıllık, her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıllık zamanaşımına tabidir. Deepfake dosyalarında fail çoğunlukla anonim hesap arkasındadır; bu durumda öğrenme, failin kimliğinin ortaya çıktığı ana kadar gerçekleşmiş sayılmayabilir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı süresinin uygulanabileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Talep Kalemlerinin Ayrıştırılması
Manevi tazminat, ihlalin ağırlığı ve yayılma ölçeğiyle bağlantılıdır; maddi tazminat ise kaybedilen iş, sözleşme feshi, itibar onarımı için yapılan gider gibi belgelenebilir kalemlere dayanır. Her kalemin ayrı dayanağıyla yazılması, bilirkişi ve hâkim değerlendirmesini kolaylaştırır.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin yayıldığı platform, failin tespit edilebilirliği ve zararın niteliği stratejiyi değiştirebileceğinden, dosyanızın hukuki değerlendirmesini bir avukatla yapmanız önerilir.