Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içeriğin yayında kaldığı süreyle doğru orantılı olarak büyür. Buna karşılık aceleyle yapılan ilk hamle çoğu zaman içeriğin kaldırılmasını istemektir; içerik kaldırıldığında ise delil de birlikte kaybolur. Doğru sıra, önce delili sabitlemek, sonra kaldırma sürecini başlatmaktır. Aşağıda 5651 sayılı Kanun, kişisel verilere ilişkin mevzuat ve TCK 243-245 kapsamındaki bilişim hükümleri ekseninde bu sıranın nasıl kurulacağı ele alınıyor.
Önce Delil: Kaldırma Talebinden Önceki Adım
İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgisi ve etkileşim sayıları eksiksiz biçimde kayda alınmalıdır. Yalnızca ekran görüntüsü yeterli olmayabilir; sayfanın tamamının, adres çubuğu görünecek biçimde ve tarih bilgisiyle birlikte belgelenmesi gerekir. İçeriğin başka hesaplarda çoğaltılmış kopyalarının da aynı yöntemle listelenmesi, sonraki aşamada tek bir bağlantıyla sınırlı kalmayan bir talep kurulmasını sağlar. Noter aracılığıyla tespit yaptırılması, ispat gücü bakımından ayrı bir katman ekler.
5651 Kapsamında Erişimin Engellenmesi
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan başvurabileceği gibi, doğrudan sulh ceza hakimliğine de başvurabilir. Hakimliğin bu tür taleplerde kısa süre içinde karar vermesi öngörülmüştür. Talebin hangi bağlantı adreslerine ilişkin olduğunun tek tek gösterilmesi gerekir; genel nitelikte, tüm içeriklerin kaldırılmasına yönelik talepler uygulanabilir olmadığından karşılık bulmaz. Karar verildikten sonra uygulamanın takibi de ayrı bir iştir; kararın yerine getirilmediği hâllerde bunun tutanakla belgelenmesi gerekir.
Platformun Kendi Bildirim Mekanizması
- Bildirim yapılan tarih ve alınan referans numarasının saklanması
- Sentetik medya ve kimlik taklidi kategorilerinin doğru seçilmesi
- Kimlik doğrulaması istenmesi hâlinde paylaşılan belgenin kaydedilmesi
- Reddedilen bildirimlerde gerekçenin ekran görüntüsüyle korunması
- Aynı içeriğin yeniden yüklenmesi hâlinde önceki bildirime atıf yapılması
Ceza Boyutu ve Veri Koruma Boyutu Ayrı Yürür
Deepfake içerikte fiilin niteliğine göre birden fazla hukuki başlık gündeme gelebilir: kişilik haklarına saldırı, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi ve yayılması, sistemlere hukuka aykırı erişim söz konusuysa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları. Bunlar aynı olaydan doğsa da farklı mercilerde ve farklı takvimlerde yürür. Kişisel veri boyutunda veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet zinciri ayrıca işletilmelidir.
Süre Neden Bu Kadar Kritik
Platformların bağlantı ve erişim kayıtlarını saklama süresi sınırlıdır. Soruşturma başlatılmadan geçen her hafta, içeriği yükleyen kişinin tespitini zorlaştırır. Kişilik hakkı ihlaline dayalı tazminat talebi bakımından ise zamanaşımı, öğrenme anından işlemeye başlar. Bu nedenle kaldırma başvurusu ile suç duyurusunun aynı hafta içinde ve birbirine atıf yapacak biçimde hazırlanması en etkili yaklaşımdır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin yayıldığı mecra, failin belirlenebilirliği ve zararın kapsamı izlenecek yolu değiştirdiğinden, olayı fark ettiğiniz anda hukuki destek almanız önerilir.