Yapay zekâ araçlarıyla üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldıktan sonra saatler içinde onlarca hesaba kopyalanabilir. Bu tür dosyalarda başarının ölçüsü yalnızca hukuki nitelendirme değil, ilk yirmi dört saatte atılan adımların hızıdır. Geciken her başvuru, hem içeriğin çoğalmasına hem de delilin kaybolmasına yol açar.
İlk Saatlerde Delili Sabitlemek
Kaldırma talebi sonuç verdiğinde içerik kaybolur; bu nedenle şikâyete konu materyalin kaydı, kaldırma isteminden önce alınmalıdır. Alınması gerekenler arasında içeriğin tam adresi, hesabın kullanıcı adı ve profil bağlantısı, paylaşım tarihi, etkileşim sayısı ve ekran kaydı yer alır. Zaman damgalı tespit yapılması, sonradan içeriğin varlığını tartışmalı hâle getiren savunmaları etkisiz kılar.
Paralel Yürütülmesi Gereken Üç Hat
- Platform bildirimi: hizmet sağlayıcının kendi şikâyet mekanizması en hızlı sonuç veren yoldur; başvuru numarası saklanmalıdır.
- Sulh ceza hâkimliğine başvuru: 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi istenir; bu yolda karar kısa sürede verilir.
- Ceza şikâyeti: içeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi gündeme gelebilir.
Bu üç hat birbirinin alternatifi değildir. Platform içeriği kaldırsa bile failin tespiti ve tekrarın önlenmesi için adli süreç ayrıca yürütülmelidir.
Kişisel Veri Boyutu
Deepfake içerikte kişinin yüzü ve sesi işlenmiş olduğundan, olay aynı zamanda kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi tartışmasını doğurur. Veri sorumlusu konumundaki muhataba yapılacak başvuru ve ardından Kişisel Verileri Koruma Kurumuna yapılabilecek şikâyet, kanunda öngörülen sıraya ve süreye uyularak yürütülmelidir. Doğrudan Kuruma yapılan başvurular, ön başvuru şartı nedeniyle geri çevrilebilir.
Failin Tespitini Kolaylaştıran Ayrıntılar
- İçeriğin ilk yayınlandığı hesap ile yeniden paylaşan hesaplar ayrı listelenir.
- Aynı görselin başka platformlardaki kopyaları taranarak kaynak zinciri çıkarılır.
- Şikâyet dilekçesinde trafik bilgisi taleplerinin hangi merciden isteneceği belirtilir.
- Mağdurun uğradığı somut zarar tarihleriyle birlikte kaydedilir.
Tekrarı Önlemek
Tek bir bağlantı için alınan karar, aynı içeriğin yeni adreslerde yeniden yayınlanmasını kendiliğinden engellemez. Bu nedenle yeni kopyalar için ek başvuru mekanizmasının işletilmesi, periyodik arama yapılması ve karar örneklerinin hazır tutulması gerekir. Maddi ve manevi tazminat talepleri ise ayrı bir hat olarak, zamanaşımı süresi gözetilerek planlanmalıdır.
Burada anlatılanlar genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin türü, yayınlandığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebilir. Böyle bir durumla karşılaşırsanız, ilk kayıtları aldıktan hemen sonra hukuki destek almanız süreci hızlandırır.