Kişisel verilerin sızdırıldığı, hesabın ele geçirildiği veya özel içeriğin bir platformda yayıldığı olaylarda mağdurun ilk refleksi genellikle tek bir yere başvurmaktır. Oysa bu tabloda birbirinden bağımsız üç amaç vardır ve her birinin muhatabı farklıdır. Yanlış kapıya vurmak, çoğu zaman içeriğin yayılmaya devam etmesi ve delilin kaybolması anlamına gelir.
Üç Amaç, Üç Ayrı Merci
- İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi: 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliği; içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan başvuru da mümkündür.
- Failin cezalandırılması: sistemlere hukuka aykırı erişim ve verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi TCK kapsamında suçtur; başvuru Cumhuriyet başsavcılığına yapılır.
- Veri sorumlusunun yükümlülük ihlali: KVKK kapsamında önce veri sorumlusuna, sonra Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na gidilir.
Bu üç yol birbirinin alternatifi değildir; aynı olayda paralel yürütülebilir. Ancak dilekçelerin talep kısımları birbirine karıştırılırsa, örneğin erişim engelleme talebi savcılığa yazılırsa, işlem sonuçsuz kalır.
Ekran Görüntüsü Tek Başına Yeterli Değildir
Dijital delilin en zayıf yanı, sonradan üretilebilir görünmesidir. Bu nedenle içeriğin yalnızca fotoğrafı değil, adresi, yayın tarihi, hesap kimliği ve erişim zamanı birlikte kayda alınmalıdır. Mümkün olan hâllerde noter tespiti yaptırmak, log kayıtlarını ve bildirim e-postalarını orijinal biçimiyle saklamak, cihazı biçimlendirmeden muhafaza etmek delil değerini belirgin biçimde artırır. Delilin nasıl elde edildiği de ayrıca önemlidir; hukuka aykırı yolla elde edilen kayıt, lehe görünse bile dosyada kullanılamayabilir.
Platformun İç Başvuru Kanalı Ne İşe Yarar
Platform üzerinden yapılan ihbar, hızlı sonuç verdiğinde içeriğin yayılmasını durdurur. Ancak bu başvurunun iki yan etkisi göz ardı edilmemelidir: içerik kaldırıldığında sayfa görünürlükten çıkar ve sonradan delil olarak sunulması güçleşir; ayrıca platformun yanıt vermemesi tek başına bir hak kaybına yol açmaz ama zaman kaybettirir. Bu nedenle platform bildirimi yapılmadan önce delil kaydı tamamlanmalı, hâkimlik başvurusu ise platformun cevabı beklenmeden hazırlanmalıdır.
Merci Hatasının Görünmeyen Maliyeti
Sulh ceza hâkimliği yerine asliye mahkemesine yapılan erişim engelleme talebi, ya da veri sorumlusuna hiç başvurmadan doğrudan Kurul'a iletilen şikayet reddedilir. Bu sırada trafik ve erişim kayıtlarının saklama süreleri işlemeye devam eder; süre dolduğunda failin tespiti fiilen imkânsız hâle gelebilir. Yani buradaki hata yalnızca usulî değil, sonuç doğuran bir hatadır.
İlk Günlerde Yapılacak Sıralama
- Delil kaydı alınır ve içerik adresleri listelenir.
- Erişimin engellenmesi için hâkimlik başvurusu hazırlanır.
- Suç duyurusu dilekçesi, delil listesiyle birlikte savcılığa sunulur.
- Veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır, cevap süresi takvime işlenir.
- Hesap güvenliği ve bildirimler yeniden yapılandırılır.
Burada anlatılanlar genel bir çerçevedir. Olayın türü, platformun bulunduğu ülke ve verinin niteliği izlenecek yolu değiştirebilir; bu nedenle ilk adımı atmadan önce bir hukukçuyla konuşmakta yarar vardır.