Veri ihlallerinde zarar çoğu zaman ihlalin gerçekleştiği anda değil, sonraki günlerde ortaya çıkar. Buna karşılık ihlali gösteren dijital izler hızla kaybolur. Bu nedenle tazminat talebinin başarısı, delilin ne kadar erken ve hangi yöntemle toplandığına bağlıdır. TCK 243-245 hükümlerinin kapsamına giren fiiller, KVKK çerçevesindeki idari süreç ve özel hukuk tazminatı birbirinden ayrı yollardır. Bu rehber, bu yolları besleyen ortak delil çalışmasına odaklanır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
- Etkilenen hesap ve cihazlara ilişkin oturum ve erişim kayıtlarının saklanması
- Bildirim, uyarı ve doğrulama iletilerinin tarih ve saatiyle birlikte kaydedilmesi
- Ekran görüntülerinin bağlam kaybolmadan, adres satırı ve zaman bilgisi görünecek biçimde alınması
- Cihaz üzerinde temizlik veya yeniden kurulum yapılmadan önce yedek alınması
- İhlalin kaynağı olduğu düşünülen platforma yapılan başvuruların yazılı kanaldan yürütülmesi
Delilin Hukuka Uygunluğu Sorunu
Dijital delillerde içerik kadar elde ediliş biçimi de tartışılır. Başkasının hesabına izinsiz erişerek elde edilen bir kayıt, iddiayı desteklese bile kullanılamaz hâle gelebilir ve elde edenin kendisi bakımından ayrı bir sorumluluk doğurur. Bu nedenle delil toplanırken kaynak, erişim yetkisi ve zaman bilgisi açıkça not edilmelidir. Üçüncü kişilerin elindeki kayıtlar için doğru yol, bunları kendi başına elde etmeye çalışmak değil; ilgili merciden istenmesini talep etmektir.
İçerik Erişiminin Engellenmesi Boyutu
Kişisel verilerin çevrimiçi ortamda yayılması hâlinde 5651 sayılı kanun kapsamındaki içerik kaldırma ve erişimin engellenmesi yolları, tazminat sürecinden bağımsız olarak işletilebilir. Bu başvuru yapılmadan önce içeriğin bulunduğu adreslerin eksiksiz listelenmesi gerekir; yayının aynalanmış kopyaları atlanırsa sonuç kısmi kalır.
Yanlış Merciye Yönelmenin Maliyeti
Aynı olay hakkında üç ayrı kanal işleyebilir: veri sorumlusuna yapılacak başvuru ve ardından ilgili kuruma şikâyet, cumhuriyet başsavcılığına yapılacak suç duyurusu ve tazminat için açılacak dava. Bu kanalların birbirinin yerine kullanılması sık görülen bir hatadır. Tazminat talebinin idari şikâyet dilekçesine yazılması ya da idari yaptırım beklentisinin ceza soruşturmasına yöneltilmesi, hem sonuç doğurmaz hem de süre kaybı yaratır. İdari başvuru yolunda, kuruma gitmeden önce veri sorumlusuna başvurulması gereken aşamanın atlanması da başvurunun incelenmeden kapanmasına yol açar.
Zararın Somutlaştırılması
Tazminat talebinde soyut bir mağduriyet anlatımı yeterli olmaz. Hesap kapatma, kart yenileme, kimlik bilgilerinin kötüye kullanımı nedeniyle yapılan işlemler ve bunların yarattığı masraflar belgeyle gösterilmelidir.
Buradaki bilgiler genel çerçeveyi tanıtır. İhlalin kapsamı, verinin niteliği ve karşı tarafın sıfatı izlenecek yolu değiştirdiğinden, olayın hemen ardından hukuki destek almanız önemlidir.