Bir kişinin yüzü veya sesi kullanılarak üretilen sahte görüntü ve kayıtlar, tek bir hukuki kutuya sığmaz. Aynı olay hem bir ceza soruşturmasını, hem içeriğin yayından çıkarılmasını, hem de kişisel verilerin korunmasına ilişkin idari süreci ilgilendirebilir. Bu üç yolun birbirinin yerine geçtiği sanılarak tek bir makama başvurulması, en sık karşılaşılan gecikme nedenidir.
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Makam
Failin cezalandırılması talebi Cumhuriyet başsavcılığına yapılan şikâyetle yürür. İçeriğin erişime kapatılması veya kaldırılması ise 5651 sayılı Kanun kapsamında, kural olarak sulh ceza hâkimliğinden istenir; savcılığa verilen dilekçe kendiliğinden erişim engeli doğurmaz. Görüntünün elde edilme biçimi ve işlenmesi kişisel verilere ilişkin ihlal oluşturuyorsa, 6698 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru yolu ayrıca işletilir. Bu yollar birbirini beklemez; eş zamanlı yürütülmeleri çoğu zaman en isabetli tercihtir.
Fiilin Hukuki Nitelendirmesi
Deepfake içeriğin niteliğine göre değişen suç tipleri gündeme gelir. Sahte içerikte kişinin onurunu zedeleyen ifadeler varsa hakaret, gerçekte işlemediği bir suçu işlemiş gibi gösteriliyorsa iftira, özel yaşam alanına ait görüntü izinsiz yayılıyorsa özel hayatın gizliliğini ihlal değerlendirmesi yapılır. İçerik bir bilişim sistemine hukuka aykırı girilerek elde edilen materyalden üretilmişse Türk Ceza Kanunu'nun bilişim suçlarına ilişkin hükümleri de tartışılır. Dilekçede fiilin anlatımı somut olmalı, hukuki nitelendirme tek bir başlığa hapsedilmemelidir.
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
- İçeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi ve hesap bilgileri ekran görüntüsüyle birlikte kayıt altına alınır.
- Video veya ses dosyasının kendisi indirilerek özgün hâliyle saklanır; yeniden sıkıştırılmış paylaşımlar teknik incelemeyi zorlaştırır.
- İçeriğin yayıldığı hesapların listesi ve yayılma zinciri tarih sırasıyla çıkarılır.
- Platforma yapılan bildirim ve alınan yanıt, dilekçeye ek olarak konulur.
- Teknik inceleme talebi dilekçede açıkça yazılır; sentetik üretim tespiti uzmanlık gerektirir.
Erişim Engeli Kararı Sonrası Takip
Karar alınması tek başına sonucu tamamlamaz. İçerik aynı görüntüyle farklı adreslerde yeniden yayımlanabildiğinden, kararın kapsamının yeni bağlantıları da içerecek şekilde genişletilmesi gerekebilir. Bu nedenle takip listesi kapatılan bağlantılarla birlikte güncel tutulmalı, yeni yayınlar için ek talep hazır bekletilmelidir.
Bu metin genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır; her olayın delil durumu ve yayılma biçimi farklıdır. Hangi yolun önce işletileceği, içeriğin etkisine ve karşı tarafın kimliğinin bilinip bilinmemesine göre değiştiğinden, başvuru öncesinde bir hukukçuyla dosyanın birlikte değerlendirilmesi yerinde olur.