Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı ilk sorun hukuki nitelendirme değil, delilin uçuculuğudur. İçerik saatler içinde kaldırılabilir, hesap silinebilir, bağlantı ölü hale gelebilir. TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde yürütülen bu süreçte platform başvurusu ile yargısal başvuru birbirinin alternatifi değil, farklı işlevlere sahip iki ayrı hattır.
İlk Adım: İçeriği Yok Olmadan Kayıt Altına Almak
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir. Kayıt alınırken bağlantı adresi, tarih ve saat bilgisi, hesap kimliği ve varsa paylaşım sayısı aynı karede görünmelidir. Videonun kendisi ham dosya olarak indirilmeli, dosya özet değeri hesaplanarak saklanmalı ve bu işlemler tutanakla kayıt altına alınmalıdır. Ciddi dosyalarda mahkemeden delil tespiti istenmesi, sonradan "bu içerik hiç yayınlanmadı" savunmasını karşılamak açısından değerlidir.
- Ham medya dosyası ve varsa üst veri bilgisi
- Bağlantı adresi ve arşiv kaydı
- Yayınlayan hesabın profil görüntüsü ve geçmiş paylaşımları
- İçeriğin yayıldığı diğer platformların listesi
- Mağdurun gerçek görüntü ve ses örnekleri (karşılaştırma için)
Platform İçi Başvuru Ne Sağlar, Ne Sağlamaz?
Platformun kendi bildirim mekanizması hızlıdır ve içeriğin erişime kapanmasını sağlayabilir. Ancak bu başvuru bir yaptırım doğurmaz, failin kimliğini ortaya çıkarmaz ve tazminat hakkını karşılamaz. Dahası, içerik kaldırıldığında kanıt da erişilemez hale gelebilir. Bu nedenle platform başvurusu, delil sabitlendikten sonra yapılmalıdır.
Hangi Merci Neyi Çözer?
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi, 5651 çerçevesinde ilgili hâkimliğe yöneltilir.
- Suç oluşturan fiil bakımından başvuru, Cumhuriyet başsavcılığına yapılır.
- Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi yönü, veri sorumlusuna ve ardından Kurul'a taşınabilir.
- Maddi ve manevi zarar talebi ise ayrı bir hukuk davasının konusudur.
Yaygın hata, bunlardan yalnızca birinin yapılıp diğerlerinin kendiliğinden yürüyeceğinin varsayılmasıdır. Erişim engeli kararı alınması, ceza soruşturmasını başlatmaz; şikâyette bulunulması da içeriğin kaldırılmasını sağlamaz.
Failin Belirlenmesi ve Teknik İnceleme
Anonim hesaplarda kimlik tespiti trafik kayıtlarının incelenmesini gerektirir ve bu kayıtların saklama süresi sınırlıdır. Bu nedenle başvurunun geciktirilmesi çoğu zaman failin bulunamamasıyla sonuçlanır. İçeriğin sentetik olduğunun ortaya konması ise ayrı bir teknik inceleme konusudur; karşılaştırma yapılabilmesi için mağdura ait gerçek kayıtların sunulması gerekir.
Kısa Uyarı
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin türü, yayıldığı mecra ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirir. Delil kaybını önlemek için ilk aşamada hukuki destek alınması önerilir.