Teslim edilen mal ya da yapılan işin sözleşmeye aykırı olması hâlinde alıcının elindeki seçimlik haklar Türk Borçlar Kanununda düzenlenmiştir. Ancak bu hakların kullanılabilmesi, çoğu zaman dava açmadan önce tamamlanması gereken basamaklara bağlıdır: muayene ve ihbar külfeti ile ticari uyuşmazlıklarda dava şartı olan arabuluculuk. Bu iki basamağın sırası ve takvimi karıştırıldığında, esasen haklı olan taraf usulden kaybeder.
Muayene ve ihbar, arabuluculuktan önce gelir
Alıcının teslim aldığı şeyi gözden geçirmesi ve ayıbı uygun sürede bildirmesi beklenir. Bu külfet yerine getirilmediğinde karşı taraf, ayıbın kabul edildiğini ileri sürer. Gizli ayıplarda ise bildirim, ayıbın ortaya çıktığı ana bağlanır. İhbarın tarihi ve içeriği ispatlanabilir bir kanalla yapılmalı; sözlü bildirimler mutlaka yazılı bir teyide bağlanmalıdır.
Dava şartı arabuluculuk hangi uyuşmazlıkta işler
- Ticari nitelikteki alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır; bu basamak atlanırsa dava usulden reddedilir.
- Tüketici işlemlerinde Tüketici Kanunu kapsamındaki başvuru düzeni ayrıca gözetilir; parasal sınır ve merci farkı sonucu değiştirir.
- Aynen ifa ya da ayıbın giderilmesi gibi talepler için hangi yolun işleyeceği baştan belirlenmelidir.
- Karşı tarafın tacir sıfatı, ticaret sicili kaydıyla doğrulanır.
Son tutanağın içeriği davanın yönünü etkiler
- Uyuşmazlık konusu tutanakta dar yazılırsa, sonradan genişletilen talepler tartışma çıkarır.
- Taraf unvanlarının ve temsil yetkilerinin doğru gösterilmesi gerekir.
- Anlaşma sağlanan kısımlar ile anlaşılamayan kısımlar ayrı ayrı yazılır.
- Anlaşma belgesi icra edilebilirlik bakımından değerlendirilmeden imzalanmamalıdır.
Zamanaşımı işlerken görüşmede geçen zaman
Arabuluculuk sürecinin zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere etkisi kanunda düzenlenmiştir; buna karşılık taraflar arasında resmî sürece girmeden yürütülen ve aylarca süren yazışmalar aynı korumayı sağlamaz. Uygulamada en sık görülen kayıp, iyi niyetli görüşmeler sürerken sürenin sessizce dolmasıdır. Bu nedenle görüşmelere başlarken bir son tarih belirlemek ve o tarihte resmî adımı atmak korunaklı bir yöntemdir.
Bu metin genel bir çerçeve sunar; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ayıbın niteliği izlenecek yolu değiştirebilir. Süreç başlatmadan önce belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.