Satılanın ayıplı çıktığı hâllerde alıcının hakkı çoğu zaman maddi olarak var olmaya devam eder; kaybedilen şey ispat imkânı ve süredir. TBK, TKHK ve HMK ekseninde yürüyen bu uyuşmazlıklarda muayene, ihbar ve dava takvimi tek bir plan hâlinde kurulmalıdır.
Ayıbın Türü Stratejiyi Belirler
Açık ayıp, olağan bir gözden geçirmeyle fark edilebilen ayıptır ve teslimden sonra makul sürede bildirilmesi beklenir. Gizli ayıp ise ancak kullanımla ortaya çıkar; bu ayrım, ihbarın zamanında yapılıp yapılmadığı tartışmasının merkezindedir. Satıcının ayıbı bildiği hâlde sustuğu durumlarda ise sürelere ilişkin savunmalar farklı değerlendirilir.
Muayene ve İhbarın Belgelenmesi
- Teslim anında çekilen, tarih bilgisi taşıyan fotoğraf ve videolar
- Teslim tutanağına düşülen şerh ya da kargo teslim kaydındaki not
- Ayıbı bildiren e-posta, KEP veya noter ihtarnamesinin gönderim kaydı
- Yetkili servis giriş fişleri ve arıza tespit formları
- Aynı üründe tekrarlayan arızayı gösteren servis geçmişi
Zamanaşımı Riskini Sabitlemek
Ayıba karşı tekeffülde kural olarak iki yıllık bir zamanaşımı süresi öngörülür; konut ve benzeri bazı satışlarda daha uzun süreler söz konusu olabilir. Sürenin başlangıcı genellikle teslim tarihidir. Uygulamadaki en yaygın hak kaybı, tüketicinin aylarca servis ve satıcıyla yazışması, bu yazışmaların sürenin işlemesini durdurduğunu sanmasıdır. Bu nedenle ilk ihbardan itibaren dava veya başvuru için bir son tarih belirlenmeli ve yazışma trafiği bu tarihe göre yönetilmelidir.
Seçimlik Hakları Ölçülebilir Yazmak
- Sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim taleplerinden hangisinin öne alındığını belirtin.
- Bedel indirimi isteniyorsa, indirim oranını dayandıracağınız fiyat karşılaştırmasını veya teknik raporu hazırlayın.
- Onarım talep edilmişse, aracın veya ürünün serviste geçirdiği süreyi belgeleyin; bu süre ayrı bir talep dayanağı olabilir.
- Zarar kalemlerini fatura ve ödeme dekontlarıyla eşleştirin; genel ifadeler hesaplanabilir olmadığından reddedilebilir.
Delil Tespiti Ne Zaman Anlamlıdır
Ürünün kullanımla değişme veya bozulma ihtimali varsa, dava açılmadan önce mahkemeden delil tespiti istenmesi ayıbın o andaki hâlini kayıt altına alır. Tespit raporu, sonraki bilirkişi incelemesinin de dayanağı olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut sözleşmenizin hükümlerini değerlendirmez. Süreler işlemeye devam ettiğinden, ayıbı fark ettiğinizde hukuki görüş almayı ertelememeniz yerinde olur.