Haksız fiilden doğan tazminat davalarında sorumluluk çoğu zaman tartışmasızdır; asıl mücadele zararın miktarı üzerinde yaşanır. TBK’nın haksız fiil hükümleri, HMK’nın dava türlerine ilişkin düzenlemeleri ve tüketici ilişkisinden doğan olaylarda TKHK birlikte devreye girdiğinde, talebin nasıl kurulduğu alınacak sonucu doğrudan etkiler. Bu rehber, zarar hesabının belgelendirilmesine ve zamanaşımının yönetimine odaklanır.
Zararı Kaleme Ayırmak
Toplu bir rakam yazmak yerine zarar; fiili zarar, kazanç kaybı, yapılan giderler ve varsa çalışma gücü kaybı şeklinde ayrıştırılmalıdır. Her kalemin dayanağı farklıdır: onarım faturası fiili zararı, gelir kayıtları kazanç kaybını, sağlık raporları çalışma gücü kaybını destekler. Kalemler ayrıştırıldığında, bir kalemin ispat edilememesi diğerlerini çürütmez; toplu yazılan taleplerde ise tek bir eksiklik tümünü zayıflatır.
Nedensellik Bağını Kuran Deliller
- Olayın hemen sonrasında tutulan tutanak, kaza raporu veya olay yeri fotoğrafları
- Olay tarihinden önceki ve sonraki duruma ilişkin karşılaştırmalı kayıtlar
- Sağlık başvurularının kesintisiz kronolojisi ve teşhis raporları
- Kazanç kaybı için önceki döneme ait düzenli gelir belgeleri
- Uzman görüşü gerektiren hâllerde bağımsız teknik değerlendirme
Karşı Tarafın Standart Savunmalarına Hazırlık
Davalı tarafın sıklıkla kullandığı üç savunma vardır: zararın olaydan kaynaklanmadığı, zarar görenin kendi kusurunun bulunduğu ve zararın büyümesine kendi davranışıyla katkı sağladığı. Bu savunmalar hazırlıksız yakalandığında hükmedilecek tutarda ciddi indirim doğurur. Bu nedenle dosyaya, tedavi önerilerine uyulduğunu, zararın büyümesini önlemek için makul adımların atıldığını ve olayda kusur dağılımının nasıl olduğunu gösteren belgeler baştan konulmalıdır.
Talep Türü Seçimi: Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı?
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak hesaplanamıyorsa, HMK’nın belirsiz alacak davasına ilişkin imkânı gündeme gelir; hesaplanabildiği hâlde bir bölümünün istenmesi ise kısmi davadır. İkisinin faiz başlangıcı ve sonradan artırım imkânı bakımından farklı sonuçları vardır. Yanlış tür seçimi, bilirkişi raporu geldikten sonra talebin artırılamaması riskini doğurur. Bu tercih, dava açılmadan önce zararın hesaplanabilirlik derecesine göre yapılmalıdır.
Zamanaşımı: İki Ayrı Saat
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin gerçekleşmesinden itibaren işleyen uzun süre olmak üzere iki katmanlıdır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımının uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilir. Öğrenme anı tartışmasına hazırlık için, zararın boyutunun ilk kez ne zaman anlaşıldığını gösteren rapor ve yazışmalar tarihleriyle saklanmalıdır.
Zarar hesabı, dosyanın en teknik ve en çok emek isteyen bölümüdür. Talebinizi rakamsallaştırmadan önce belge envanterinizi çıkarıp hukuki değerlendirme almanız, sonradan telafisi güç tercihlerden korur.