Borçlar hukukunda tazminat hakkı çoğu kez bildirimle korunur. Ayıplı ifa, temerrüt veya sözleşmeye aykırılık hâllerinde ihbar yapılmamışsa, alacak esasen doğmuş olsa bile ileri sürülemeyebilir. TBK, HMK ve tüketici işlemleri bakımından TKHK çerçevesinde bu rehber, ihbarın ne zaman, nasıl ve kime yapılacağına odaklanır.
İhbarın İşlevi: Hakkı Ayakta Tutmak
Gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğü ayıbın türüne göre değişir. Açık ayıplarda teslimden sonra makul sürede, gizli ayıplarda ise ayıbın ortaya çıktığı anda bildirim beklenir. Bildirim yapılmadığında ifa kabul edilmiş sayılabilir. Karşı tarafın ayıbı ağır kusuruyla gizlediği hâllerde bu süre kurallarından yararlanamayacağı kabul edildiğinden, karşı tarafın bilgisi ayrı bir ispat başlığı olarak kurulmalıdır.
Bildirim Metnini Kurma
- Sözleşme ve fatura bilgileri ile ifa veya teslim tarihi yazılır.
- Aykırılık somut olarak tarif edilir; genel şikâyet ifadelerinden kaçınılır.
- Seçimlik hak açıkça belirtilir: onarım, değiştirme, bedel indirimi veya dönme.
- Uygun bir ek süre verilir ve sürenin sonuçsuz kalması hâlinde ne yapılacağı yazılır.
- Noter, iadeli taahhütlü posta veya KEP gibi ispat bırakan bir kanal seçilir.
Zamanaşımı ile Bildirim Süresini Karıştırmayın
İhbar süresi ayrı, zamanaşımı ayrıdır. Haksız fiilden doğan taleplerde zararın ve failin öğrenilmesine bağlı kısa süre ile fiil tarihinden işleyen uzun süre birlikte hesaplanır; sözleşmeye aykırılıkta ise ilişkinin türüne göre farklı süreler uygulanır. Bildirimi zamanında yapmış olmak zamanaşımını durdurmaz, dava takvimi ayrıca kurulmalıdır.
Tüketici İşlemlerinde Ek Basamak
Karşı taraf tüketici sıfatını taşıyorsa, TKHK kapsamında tüketici hakem heyetine başvuru zorunluluğu parasal sınıra göre devreye girer. Sınırın altında kalan uyuşmazlıkta doğrudan mahkemeye gidilmesi, başvurunun reddine yol açar. Parasal sınırlar dönemsel olarak güncellendiğinden, başvuru öncesinde güncel değerin kontrolü gerekir.
Uyuşmazlık Büyürse
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. İhbar yazışmaları arabuluculuk görüşmesinde de müzakere zeminini belirler; son tutanağa talep kalemlerinin ayrı ayrı geçirilmesi, sonraki davada kapsam tartışmasını azaltır.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi gösterir. Sözleşmenizdeki özel bildirim kayıtları farklı sonuç doğurabileceğinden, ihbar metnini göndermeden önce profesyonel görüş almanız yararlı olacaktır.