Haksız fiil davalarında iki soru dosyanın kaderini belirler: zarar ne zaman öğrenildi ve hangi delille ispat edilecek? TBK bu iki soruyu birbirine bağlar; çünkü zamanaşımı süresi zararın ve failin öğrenilmesiyle işlemeye başlar. Bu rehber, HMK'nın çizdiği ispat çerçevesinde delil planının nasıl kurulacağını ve süre riskinin nasıl yönetileceğini ele alıyor.
İki Ayrı Süre Aynı Anda İşler
TBK kapsamında tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıllık, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir. Fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, tazminat istemi bakımından bu daha uzun süre uygulanır. Ceza zamanaşımının uygulanabilirliği, çoğu dosyada zamanaşımı defini boşa çıkaran belirleyici argümandır.
Öğrenme Anını Belgelendirmek
Öğrenme anı sözle değil, kayıtla ispat edilir. Zararın ortaya çıktığı tarihi gösteren rapor, tespit tutanağı, ihtarname veya yazışma dosyanın ilk sayfasına konulmalıdır. Zarar zamanla gelişen bir nitelik taşıyorsa, sürecin başladığı ana değil zararın kapsamının belirlenebilir hâle geldiği ana dikkat edilmesi gerekir. Bu ayrım, özellikle bedensel zarar dosyalarında sonucu değiştirir.
Delil Planını Kurmak
- Fiilin gerçekleştiği anı gösteren doğrudan deliller: görüntü kaydı, tutanak, tanık
- Zararın miktarını gösteren belgeler: fatura, onarım bedeli, gelir kaybı hesabı
- İlliyet bağını kuran teknik belgeler: rapor, ekspertiz, uzman görüşü
- Kusur oranını tartışmaya açan karşı deliller
- Manevi tazminat talebini destekleyen sağlık ve sosyal çevre kayıtları
Dava Öncesi Adımlar
- Delilin kaybolma riski varsa dava açılmadan delil tespiti isteyin.
- İhtarname göndererek temerrüdü kurun; faiz başlangıcı buna bağlanabilir.
- Talebinizi maddi ve manevi olarak ayrıştırın, her kalemi ayrı rakamla gösterin.
- Karşı tarafın sigortası varsa doğrudan başvuru imkânını değerlendirin.
- Tüketici sıfatı doğuran bir ilişki varsa TKHK kapsamındaki yolun daha elverişli olup olmadığını karşılaştırın.
Belirsiz Alacak ve Islah Tercihi
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa, talebin nasıl kurulacağı zamanaşımı bakımından da sonuç doğurur. Düşük bir bedelle açılan davada sonradan yapılan artırım, zamanaşımı defiyle karşılaşabilir. Bu nedenle talep türü, dilekçe yazılmadan önce bilinçli olarak seçilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Fiilin niteliği, zararın gelişim süreci ve tarafların sıfatı süre hesabını değiştirebileceğinden, iki yıllık süre daralmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.