Haksız fiil kaynaklı tazminat taleplerinde dilekçeden önce atılan adımlar sonucun büyük kısmını belirler. Özellikle ihbar, sadece bir nezaket işlemi değildir: rücu hakkını korur, üçüncü kişileri sürece bağlar ve karşı tarafın zamanaşımı savunmasına karşı elde tutulacak belge zincirini oluşturur.
İhbar Kime ve Ne Zaman Yapılır
Uygulamada üç ayrı ihbar türü karıştırılır. Birincisi, HMK kapsamında davanın üçüncü kişiye ihbarıdır; zararın gerçek sorumlusuna sonradan rücu edilecekse ihbarın yargılama sırasında ve gecikmeden yapılması gerekir. İkincisi, zarar sigorta kapsamındaysa sigortacıya yapılacak bildirimdir. Üçüncüsü ise müteselsil sorumlulardan yalnızca birine yönelinmişse diğerlerine yapılan bilgilendirmedir. Bu üçü aynı anda gündeme geldiğinde her biri için ayrı tarih ve ayrı tebliğ belgesi tutulmalıdır.
İki Sürenin Aynı Anda İşlemesi
TBK, haksız fiilde zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiil tarihinden itibaren işleyen uzun süreyi birlikte öngörür. Bu ikisinden hangisi önce dolarsa talep o anda düşer. Fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, tazminat isteminde o süre uygulanır. Bu nedenle dosyaya önce ceza soruşturması bulunup bulunmadığı sorulmalı, varsa soruşturma numarası ve akıbeti kayda geçirilmelidir.
Başvuru Adımlarının Sırası
- Zararın türü maddi ve manevi olarak ayrıştırılır, maddi zarar kalemleri belgelenir.
- Öğrenme tarihi, tanık beyanı veya yazılı bildirimle sabitlenir.
- Sorumlular gerçek kişi, tüzel kişi ve varsa istihdam eden olarak listelenir.
- İhbar ve bildirimler noter aracılığıyla veya kayıtlı elektronik posta ile yapılır.
- Talep kalemleri hesaplanabilir biçimde yazılır, ıslah ihtimali baştan planlanır.
Karşı Savunmaya Cevap Kurgusu
Zamanaşımı def'i ileri sürüldüğünde salt itiraz etmek yeterli olmaz; öğrenmenin hangi tarihte gerçekleştiği delille açıklanmalıdır. Zararın zaman içinde büyüdüğü, sonradan ortaya çıktığı veya sorumlunun kimliğinin geç öğrenildiği durumlarda bu husus ayrı bir başlık altında anlatılmalıdır. Borçlunun kısmi ödemesi veya borcu kabule yönelik yazışması varsa, bu belgeler kesme sebebi olarak ayrıca sunulur.
Son Söz
Yukarıdaki anlatım yol gösterici bir çerçevedir. Olayın gerçekleşme biçimi, sorumluluk türü ve zararın niteliği değiştikçe uygulanacak süreler de değişir; somut uyuşmazlığınızda bir hukukçudan görüş alınması önerilir.