Ayıplı ifa iddiası, çoğu zaman tarafların iyi niyetli olduğu ama belgelerin zayıf kaldığı bir alandır. TBK ve HMK çerçevesindeki bu uyuşmazlıklarda ticari nitelik varsa arabuluculuk dava şartıdır; tüketici ilişkisi söz konusuysa TKHK'nın kendi başvuru yolları devreye girer. Her iki hâlde de masaya oturmadan önce yapılan hazırlık, sonucun büyük bölümünü belirler.
Ayıbın Türünü Baştan Ayırmak
Açık ayıp ile gizli ayıp aynı sürelere tabi değildir. Teslim sırasında gözle görülebilen bir eksiklik gecikmeksizin bildirilmediğinde ifa kabul edilmiş sayılabilir. Buna karşılık ancak kullanımla ortaya çıkan gizli ayıplarda, ayıbın fark edildiği an esas alınır. Bu ayrımın dosyada net biçimde kurulmaması, arabuluculuk masasında karşı tarafa en kolay savunmayı verir.
İhbarın Belgelenmesi
Uygulamada en sık kayıp, ayıbın telefonla ya da mesajla bildirilip sonradan ispat edilememesidir. İhbar; noter ihtarnamesi, kayıtlı elektronik posta veya en azından tarihli ve karşı tarafça alındığı gösterilebilen bir yazıyla yapılmalıdır. İhbar metninde ayıbın ne olduğu, ne zaman fark edildiği ve hangi seçimlik hakkın kullanıldığı açıkça yazılmalıdır.
Seçimlik Hakların Bilinçli Kullanımı
Alıcı; sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim yollarından birini tercih eder. Bu tercih sonradan serbestçe değiştirilemeyeceği için, arabuluculuk öncesinde hangi talebin ekonomik olarak daha gerçekçi olduğu hesaplanmalıdır. Örneğin dönme talebi, malın iadesinin fiilen mümkün olmadığı hâllerde masayı kilitler; bedelden indirim ise ölçülebilir bir rakamla desteklendiğinde anlaşma ihtimalini artırır.
Arabuluculuk Görüşmesine Hazırlık
- Sözleşme, sipariş formu, fatura ve teslim belgesini tek dosyada birleştirin.
- Ayıbı gösteren fotoğraf ve teknik raporları tarih bilgisiyle ekleyin.
- Talebinizi kalem kalem rakama dökün; toplu bir tutar yerine ayrıştırılmış tablo sunun.
- Anlaşma sınırınızı önceden belirleyin; masada hesaplanan rakam belgeye dayanmıyorsa bağlayıcı anlaşma imzalamayın.
Zamanaşımı ve Sürenin Kesilmesi
Ayıptan doğan talepler kural olarak teslimden itibaren işleyen ve genellikle iki yıl olarak uygulanan bir zamanaşımına tabidir. Satıcının ayıbı ağır kusuruyla gizlediği hâllerde bu kısa süreden yararlanılamaz. Kritik nokta şudur: arabuluculuk süreci sürelerin işlemesi bakımından koruyucu bir etki doğurur, ancak anlaşmazlık tutanağı düzenlendikten sonra dava için beklenen süre uzatılmaz. Tutanağın düzenlendiği tarihi ayrıca not almak, sonraki adımın kaçırılmaması için gereklidir.
Anlaşma Belgesinin Yazımı
Anlaşma sağlandığında metin, ödeme takvimi ve temerrüt sonucu yazılmadan imzalanmamalıdır. İcra edilebilirlik şerhi alınmış bir anlaşma belgesi, yeni bir dava açma yükünü ortadan kaldırır.
Bu içerik genel bilgilendirmedir. Ayıbın niteliği ve sürenin başlangıcı olaya göre değiştiğinden, ihbar yapılmadan önce hukuki değerlendirme alınması tavsiye edilir.