Ayıplı ifa iddiaları çoğu zaman teknik bir tartışma gibi başlar; oysa dosyanın sonucunu belirleyen asıl mesele ayıbın ne zaman fark edildiği, karşı tarafa nasıl bildirildiği ve sözleşmenin bu ihtimal için ne öngördüğüdür. TBK ekseninde yürüyen bu tartışmada, işlem bir tüketici işlemi ise TKHK hükümleri devreye girer ve ispat düzeni kısmen değişir. Aşağıda ayıp iddiasının delil boyutu, sözleşme yorumu ile birlikte ele alınmaktadır.
Bildirim Kaydı Dosyanın İlk Kırılma Noktasıdır
Ayıp tartışmasında ilk sorulan soru, teslimden sonra makul bir incelemenin yapılıp yapılmadığı ve açık bir ayıbın süresinde bildirilip bildirilmediğidir. Yazılı bildirimde tarih ve içerik tartışmasızdır; sözlü bildirim iddiası ise tanık beyanına muhtaç kalır ve karşı taraf inkar ettiğinde zayıflar. Bu yüzden ilk yazışma üç unsuru birlikte taşımalıdır: ayıbın somut tarifi, fark edilme tarihi ve seçilen talep.
Sözleşme Metninin Kendisi Bir Delildir
Sözleşme yorumunda ölçüt, tarafların kullandığı kelimelerin sözlük anlamı değil, gerçek ve ortak iradedir. Uygulamada bu ilke şöyle işler: ekler, teknik şartname, numune, sipariş formu ve teslim tutanağı ana metinle birlikte okunur. Metinde sorumluluğu sınırlayan bir kayıt varsa geçerliliği ayrıca tartışılır; ayıbın gizlenmesi ya da ağır kusur söz konusu olduğunda bu tür kayıtlara dayanmak güçleşir.
- Sipariş öncesi yazışmalar ve tanıtım materyali
- Teslim tutanağı, irsaliye ve kabul kaydı
- Servis, tamir ve arıza formlarının tarih sırası
- Aynı üründe tekrar eden şikayetlere dair kayıtlar
Hak Düşürücü Süre ile Zamanaşımını Ayırmak
Ayıp dosyalarında en sık görülen kayıp, sürelerin tek bir kavram sanılmasından doğar. Bildirim için öngörülen süre ile talebin dava yoluyla ileri sürülebileceği süre farklı işler; ayrıca ayıbın gizli olması veya karşı tarafça saklanması halinde süre rejimi değişebilir. Bu nedenle dosya açılırken teslim tarihi, ayıbın ortaya çıkış tarihi ve ilk bildirim tarihi tek bir çizelgeye yazılmalı; her biri belgeyle desteklenmelidir. Belirsiz bir tarih, sonradan süre itirazı ile karşılaşıldığında savunmasız bırakır.
Teknik İnceleme Öncesi Hazırlık
Ayıp iddiasının kaderi çoğu kez bilirkişi incelemesinde belirlenir. İnceleme sırasında ürünün veya işin ilk hali korunmamışsa, sonradan yapılan tamirat ayıbın niteliğini gölgeler. Bu yüzden onarım yaptırmadan önce fotoğraf, video ve tarih bilgisi içeren kayıt alınması; mümkünse delil tespiti yoluna başvurulması yerinde olur. Sorulacak soruların önceden yazılması da raporun eksik kalmasını önler.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her sözleşmenin metni, teslim biçimi ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Ayıp iddianızda süre işlemeye başlamış olabileceğinden, belgelerinizi bir araya getirip hukuki değerlendirme almanız isabetli olacaktır.