Sözleşmeden veya haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde, dava dilekçesinden önce tamamlanması gereken bir aşama bulunabilir. TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde arabuluculuk kimi uyuşmazlıklarda dava şartıdır; bu adımın atlanması, esasa hiç girilmeden dosyanın kapanmasına yol açar. Aşağıda sürecin zaman ekseni ele alınmaktadır.
Hangi Talep Arabuluculuk Şartına Tabi
- Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür.
- Tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda, parasal sınır ve merci kuralları ile birlikte değerlendirme yapılır.
- Haksız fiilden doğan bedensel zarar taleplerinde durum farklılık gösterebileceğinden, talebin hukuki niteliği önce belirlenmelidir.
- İhtiyati tedbir ve delil tespiti talepleri bu şarttan bağımsız olarak mahkemeden istenebilir.
Zamanaşımı Ne Zaman Durur
Arabuluculuk başvurusu yapıldığında zamanaşımı işlemez ve hak düşürücü süreler bakımından koruma sağlanır. Ancak bu koruma başvurunun yapıldığı tarihe bağlıdır; başvuru sürüncemede bırakılırsa, son tutanağın düzenlenmesinden sonra dava için tanınan süre hızla tükenir. Haksız fiil kaynaklı taleplerde ise sürenin, zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren işlediği gözden kaçırılmamalıdır.
Son Tutanak Davayı Şekillendirir
- Tutanakta tarafların kimliği ve talebin konusu açık yazılmalıdır; eksik taraf gösterimi dava aşamasında sorun çıkarır.
- Anlaşmama gerekçesi somutlaştırıldığında, davada tartışılacak nokta baştan daralır.
- Kısmi anlaşma varsa, anlaşılan ve anlaşılamayan kalemler ayrı ayrı belirtilmelidir.
- Toplantıya katılmayan tarafın durumu tutanağa geçirilir; bu husus yargılama giderleri bakımından sonuç doğurur.
Zarar Kalemlerini Belgelemek
Tazminat talebinin gövdesi hesap tablosudur. Maddi zararda; fatura, onarım bedeli, gelir kaybı ve gelecekteki masraf öngörüsü ayrı satırlarda gösterilir. Manevi zararda ise olayın ağırlığı, süresi ve kişisel yansımaları anlatılır. Miktarın tam belirlenemediği hâllerde talebin hangi usulle kurulacağı, faiz başlangıcı ve ıslah ihtiyacı bakımından baştan planlanmalıdır.
Anlaşma Belgesinin Gücü
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, şartları taşıdığında icra edilebilirlik kazanır ve uzun bir yargılama sürecini gereksiz kılar. Bu nedenle belgede ödeme takvimi, gecikme hâlinde uygulanacak sonuç ve karşılıklı ibra kapsamı açıkça yazılmalıdır. Muğlak ifadeler, ileride aynı uyuşmazlığın yeniden gündeme gelmesine yol açar.
Bu içerik genel niteliktedir. Talebinizin hukuki nitelendirmesi arabuluculuk zorunluluğunu ve süreleri değiştirdiğinden, başvurudan önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.