Sözleşme ihlali iddialarının çoğu, ihlalin varlığında değil; ihlalin tarihinde ve karşı tarafa usulüne uygun bildirilip bildirilmediğinde düğümlenir. TBK ve HMK uygulamasında alacaklının en çok zorlandığı nokta, borçlunun ne zaman temerrüde düştüğünü belgelemektir.
Temerrüt Anı Neden Bu Kadar Belirleyici
Faiz başlangıcı, dönme veya fesih hakkının kullanılabilirliği ve tazminatın kapsamı büyük ölçüde bu ana bağlıdır. Vade belirlenmiş sözleşmelerde tarih kendiliğinden işler; belirlenmemişse ihtar gerekir. İhtarın içeriği kadar ulaştığının ispatı da önemlidir. Telefon görüşmesiyle yapılan uyarılar, karşı taraf inkâr ettiğinde çoğu kez sonuç doğurmaz. Bu nedenle noter ihtarnamesi veya kayıtlı elektronik posta tercih edilmelidir.
Yazılı Delilin Bulunmadığı Hâller
Sözleşme sözlü kurulmuşsa dosya baştan kaybedilmiş sayılmaz, ancak farklı bir kurguyla ilerlemelidir. Ödeme dekontlarının açıklama alanı, teslim tutanakları, işyerine giriş kayıtları, üçüncü kişilere yazılan yazılar ve ticari defterler bir araya geldiğinde ilişkinin varlığı ortaya konabilir. Burada amaç tek bir belgeye dayanmak değil, birbirini doğrulayan kayıtlardan tutarlı bir zincir kurmaktır.
Zamanaşımını Kesen Hâller
- Borçlunun borcu ikrar etmesi, kısmi ödeme yapması veya teminat vermesi zamanaşımını keser.
- Dava açılması ve icra takibi başlatılması da aynı sonucu doğurur.
- Kesilmeden sonra süre baştan işlemeye başlar; bu nedenle her ikrar yazılı hâle getirilmelidir.
- Salt görüşme yapılması veya uzlaşma teklifinde bulunulması tek başına kesme etkisi doğurmayabilir.
Zararın Hesaplanabilir Biçimde Ortaya Konması
Tazminat talebi, yalnızca zararın büyüklüğü anlatılarak değil, hesaplanabilir kalemlere ayrılarak kurulmalıdır. Yapılan masraflar, elde edilemeyen kazanç ve alternatif tedarik nedeniyle oluşan fark ayrı ayrı gösterildiğinde, bilirkişi incelemesi de isabetli sonuç verir. Toplu ve tek kalem talepler, ispat edilemeyen kısım nedeniyle kısmen reddedilme riski taşır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı zamanaşımı süresini ve uygulanacak hükümleri değiştirebileceğinden, talep ileri sürülmeden önce hukuki inceleme yapılması yararlı olur.