Ayıplı mal veya hizmet uyuşmazlıklarında dava açmadan önce durulacak bir durak var: arabuluculuk. Ticari nitelikteki alacak ve tazminat uyuşmazlıkları ile tüketici uyuşmazlıklarının belirli bir bölümünde arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu adım atlanırsa mahkeme işin esasına girmeden davayı usulden reddeder; TBK ve TKHK kapsamındaki seçimlik haklar tartışılmadan dosya kapanır ve bu sırada zamanaşımı sayacı işlemeye devam eder.
Görüşmeye Gitmeden Önce Ayıbı Belgelemek
Arabuluculuk masası, delil toplanan değil değerlendirilen bir yerdir. Bu nedenle ayıbın varlığı görüşmeden önce ortaya konmalıdır: teslim tarihi, muayene ve ihbarın yapıldığı an, servis kayıtları, fotoğraf ve video, yazışmalar, varsa teknik rapor. Gizli ayıp iddiası varsa ayıbın ne zaman ortaya çıktığı ve neden daha erken fark edilemediği ayrıca açıklanmalıdır. Bu belgeler aynı zamanda anlaşma sağlanamazsa açılacak davanın da temelini oluşturur.
Talebi Rakamla ve Seçimlik Hakla Birlikte Kurmak
Ayıplı ifada talep, hangi seçimlik hakkın kullanıldığına göre şekillenir: sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim. Görüşmeye tek bir talep başlığıyla gidilmesi pazarlık alanını daraltır. Buna karşılık talepler öncelik sırasına konmadan yığıldığında da karşı taraf hangi noktada anlaşacağını göremez. Sağlıklı yöntem, birincil talebi ve kabul edilebilir alternatifi önceden belirlemek, her ikisinin de parasal karşılığını hesaplamaktır.
Süreç Boyunca İzlenmesi Gereken Tarihler
- Başvurunun yapıldığı tarih ve dosya numarası
- İlk görüşme daveti ile toplantı günü
- Son tutanağın düzenlendiği tarih
- Anlaşamama halinde dava açmak için tanınan sürenin son günü
- Anlaşma sağlanmışsa edimlerin yerine getirileceği vadeler
Usule Aykırı İşlemin Sık Görülen Biçimleri
En sık rastlanan hata, son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmeden dosya açılmasıdır. İkincisi, görüşmeye geçerli bir mazeret olmadan katılmamanın yargılama giderleri bakımından doğurabileceği sonucun göz ardı edilmesidir. Üçüncüsü ise anlaşma belgesinin, edimin konusu ve vadesi belirsiz biçimde düzenlenmesi; bu durumda anlaşma sonrası yeni bir uyuşmazlık doğar. Uyuşmazlığın parasal büyüklüğüne göre tüketici hakem heyeti ile tüketici mahkemesi arasındaki sınırın da başlangıçta kontrol edilmesi gerekir.
Değerlendirme
Arabuluculuk, dosyayı geciktiren bir formalite değil; delilin ve talebin olgunlaştırıldığı bir hazırlık aşamasıdır. Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ayıbın niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut uyuşmazlıkta hukuki görüş alınması yararlı olur.