Sözleşmeye aykırılık iddiasının hukuki sonuç doğurabilmesi için çoğu zaman önce karşı tarafa usulüne uygun bir ihbar veya ihtar ulaşmış olması gerekir. TBK sisteminde temerrüt, dönme, fesih ve tazminat taleplerinin büyük bölümü bu ön adıma bağlıdır; ihbarın yapıldığının ispatlanamaması, esasen haklı bir talebi bile usulden zayıflatır.
İhbarın İçeriği Kadar Ulaştığı da İspatlanmalı
Bir ihtarnamenin metni ne kadar isabetli olursa olsun, karşı tarafa ne zaman ulaştığı gösterilemiyorsa temerrüt tarihi tartışmalı hale gelir. Noter aracılığıyla gönderim, tebliğ şerhini birlikte getirdiği için tercih edilir. Kayıtlı elektronik posta kullanılan ilişkilerde gönderi ve teslim delilleri saklanmalı; sıradan e-posta ya da mesajlaşma uygulaması kullanılacaksa gönderim anına ilişkin kayıtlar ayrıca yedeklenmelidir.
Senetle İspat Kuralı ve Yazılı Delil Başlangıcı
HMK, belirli bir değerin üzerindeki hukuki işlemlerin senetle ispatını ve senede karşı tanıkla ispat yasağını öngörür. Sözlü olarak kurulmuş ek anlaşmalara dayanan taraf, elinde yazılı delil başlangıcı sayılabilecek bir belge bulunup bulunmadığını erkenden değerlendirmelidir. İmzalı teslim tutanağı, mutabakat yazısı, cari hesap ekstresi veya karşı tarafın kendi yazışması bu boşluğu kapatabilir.
İhlalin Somutlaştırılması
- Hangi edimin, hangi tarihte ve hangi ölçüde yerine getirilmediği
- Eksik ya da ayıplı ifanın teknik olarak nasıl belgelendiği
- Zararın kalemler halinde ve hesaplanabilir biçimde yazılması
- Karşı tarafın ileri süreceği ifa engellerinin önceden öngörülmesi
Usul Hatalarının Doğurduğu Kayıplar
Uygulamada sık rastlanan hatalar arasında, tüketici işlemi niteliğindeki bir uyuşmazlığı TKHK kapsamı dışında değerlendirip yanlış mercie başvurmak, ticari nitelikteki para alacağı davalarında dava şartı olan arabuluculuk adımını atlamak ve sözleşmedeki yetki ya da tahkim kaydını gözden kaçırmak sayılabilir. Bu hatalar çoğu zaman esasa girilmeden usulden ret sonucunu doğurur.
Uygulama Sırası
- Sözleşme metni ve tüm ekleri tek dosyada toplanır.
- Aykırılık tarihleri ile yazışmalar kronolojik sıraya konur.
- İhtar metni, talep edilen sonucu ve tanınan süreyi açıkça içerecek şekilde yazılır.
- Süre dolduğunda kullanılacak hak, yani aynen ifa, dönme veya tazminat seçeneklerinden hangisinin tercih edileceği önceden kararlaştırılır.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; sözleşmenin tipi, tarafların sıfatı ve kararlaştırılan özel hükümler sonucu değiştirebilir. Somut ilişkinize özgü bir yol haritası için hukuki danışmanlık alınması önerilir.