Sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların büyük kısmı, tarafların aynı hükmü farklı okumasından doğar. Bu tür dosyalarda mahkemenin önündeki soru çoğu zaman kimin haklı olduğu değil, hükmün hangi anlama geldiğinin nasıl ispatlanacağıdır. TBK'nın borç ilişkilerine dair kuralları, HMK'nın ispat düzeni ve tüketici tarafın bulunduğu ilişkilerde TKHK birlikte devreye girer. Yorum tartışmasında delil, sözleşme metninin dışında da aranır.
Metin ile Fiilî Uygulamanın Karşılaştırılması
Bir hükmün ne anlama geldiğini gösteren en güçlü kanıt, tarafların o hükmü uyuşmazlık çıkmadan önce nasıl uyguladığıdır. Yıllarca aynı biçimde düzenlenen faturalar, teslim tutanakları ve onaylanan hakedişler, sonradan ileri sürülen farklı yorumu zayıflatır. Bu nedenle dosya hazırlığında sözleşme metni ile fiilî uygulama iki ayrı sütun halinde karşılaştırılmalı; her sapma tarihiyle birlikte işaretlenmelidir.
Temerrüt Kurgusu: İhtar, Süre ve Seçimlik Hak
İhlal iddiasında bulunan tarafın en sık düştüğü hata, ihtar aşamasını atlamaktır. Borçlunun temerrüde düşürülmesi, verilecek süre ve bu sürenin sonunda hangi seçimlik hakkın kullanılacağı birbirine bağlı halkalardır. Aynen ifayı isteyip ardından hiçbir bildirim yapmadan dönme sonucu doğuracak biçimde davranmak, karşı tarafa haksız fesih savunması kazandırır. Seçim yapıldıktan sonra tutum değiştirmenin sınırlı olduğu unutulmamalıdır.
Yazışmaların Delil Değeri
- Kurumsal e-posta trafiği ve ekleri, tarih sırasına göre bütün olarak sunulmalıdır.
- Mesajlaşma kayıtları, muhatabın kim olduğu ve yetkisi gösterilerek eklenmelidir.
- Toplantı notları ve mutabakat metinleri, imzasız olsa dahi teyit eden yazışmayla desteklenmelidir.
- Cari hesap mutabakatları ve ödeme kayıtları, iddia edilen borç tutarıyla eşleştirilmelidir.
- Teknik nitelikli işlerde iş programı, teslim ve kabul belgeleri ayrı klasörde tutulmalıdır.
Yanlış Fesih Bildiriminin Yarattığı Risk
Haklı sebeple fesih iddiası, dayandığı olayın ağırlığı kadar bildirimin biçimine de bağlıdır. Gerekçesiz gönderilen ya da sözleşmede öngörülen kanal dışından yapılan bildirimler, sonradan ileri sürülen gerekçelerle güçlendirilemez. Feshin geçersiz sayılması hâlinde ise fesheden taraf tazminat borçlusu konumuna geçebilir. Bu nedenle bildirim metninin, ileride dayanılacak tüm gerekçeleri içermesi gerekir.
Dava Öncesi Kontrol
Dava açılmadan önce yetkili mahkeme ve varsa tahkim şartı, zamanaşımı süresi, dava şartı niteliğindeki arabuluculuk gerekliliği ve talep kalemlerinin hesaplanabilirliği birlikte kontrol edilmelidir. Belirsiz biçimde yazılan talepler, esas yönünden haklı dosyalarda dahi sonuç almayı geciktirir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve uyuşmazlığın tutarı izlenecek yolu değiştirir. Somut sözleşmeniz için hukuki inceleme yaptırmanız önerilir.