Tazminat taleplerinde çoğu zaman zararın varlığı değil, miktarının hesaplanabilir biçimde ortaya konulup konulmadığı tartışılır. Zarar kalemleri ayrıştırılmadan açılan davalarda bilirkişi incelemesi sonuçsuz kalır; dava türü yanlış seçildiğinde ise esas incelenmeden usulden ret kararı verilebilir. Bu rehber, TBK ve HMK ekseninde tazminat hesabının delillendirilmesini ele almaktadır.
Sorumluluğun Kaynağını Belirlemek
Talebin sözleşmeye aykırılıktan mı yoksa haksız fiilden mi doğduğu, ispat yükünü ve zamanaşımını doğrudan etkiler. Sözleşmesel sorumlulukta borçlunun kusursuzluğunu ispat etmesi beklenirken, haksız fiilde kural olarak zarar gören kusuru, zararı ve illiyet bağını ortaya koyar. Tüketici işlemi niteliğindeki ilişkilerde TKHK kaynaklı ayrı bir koruma rejimi devreye girebileceğinden, nitelendirme ilk dilekçeden önce yapılmalıdır.
Hesabın Belgeye Bağlanması
Hesap raporunun sağlamlığı, dosyaya sunulan ham verinin niteliğine bağlıdır. Aşağıdaki kalemler ayrı klasörlerde toplandığında bilirkişi incelemesi tartışmasız zemine oturur:
- Ödeme belgeleri, faturalar ve banka dekontları
- Gelir kaybını gösteren bordro, beyanname ve kazanç kayıtları
- Onarım, ikame veya tedavi giderlerine ilişkin teknik raporlar
- Emsal fiyat araştırmaları ve piyasa verileri
- Temerrüdün başlangıcını gösteren ihtarname ve tebliğ belgeleri
Dava Türü ve Faiz Talebi
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak yoluna gidilmesi düşünülebilir; ancak bu yolun şartları oluşmamışsa hukuki yarar yokluğu gündeme gelir. Buna karşılık miktar hesaplanabiliyor ve kademeli ilerlemek isteniyorsa kısmi dava tercih edilebilir. Faiz türü, başlangıç tarihi ve talebin dilekçede açıkça yazılması da hesabın bir parçasıdır; talep edilmeyen kalem hükme geçirilmez.
Karşı İddialara Hazırlık
Davalı tarafın en sık başvurduğu savunmalar zararın abartıldığı, zarar görenin kendi davranışının zararı artırdığı ve alınan sigorta ödemesinin denkleştirilmesi gerektiği yönündedir. Bu nedenle zararı azaltma yönünde atılan adımların yazışmalarla belgelenmesi, ödeme alınmışsa hangi kalemi karşıladığının netleştirilmesi gerekir.
Usule Aykırı İşlem Riski
Uygulamada en çok karşılaşılan kayıp nedenleri; talep sonucunun eksik yazılması, harcın tamamlanmaması, ıslah imkânının erken tüketilmesi ve rapora karşı beyan süresinin kaçırılmasıdır. Rapor tebliğ edildikten sonra itirazların hangi teknik veriye dayandığı somut biçimde gösterilmediğinde, sonraki aşamalarda aynı itiraz dinlenmeyebilir.
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgilendirme amacı taşır. Zararın türü, tarafların sıfatı ve olayın gerçekleştiği tarih hesabı bütünüyle değiştirebileceğinden, dava açılmadan önce dosyaya özgü bir inceleme yapılması önerilir.