Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde tarafların masaya oturması, çoğu zaman dava aşamasından daha erken ve daha ucuz bir çözüm sağlar. Ancak arabuluculuk masasına hazırlıksız gelen taraf, elindeki haklı talebi rakamla destekleyemediği için genellikle beklediğinin altında bir sonuçla ayrılır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu süreç, müzakere kadar belge işidir.
Arabuluculuk Ne Zaman Zorunludur
Haksız fiilden kaynaklanan talepler kural olarak doğrudan dava edilebilir. Buna karşılık uyuşmazlık aynı zamanda ticari dava niteliğindeyse ya da taraflar arasında bir tüketici işlemi bulunuyorsa, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı hâline gelir. Bu nitelendirmenin yanlış yapılması, dosyanın esasa girilmeden usulden reddi ile sonuçlanır; bu nedenle ilk soru her zaman uyuşmazlığın hangi kategoriye girdiği olmalıdır.
Süreye Etkisi Görünmez Ama Belirleyicidir
Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zararı ve failini öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa ve o suç için daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, tazminat istemi bakımından da bu uzun süre uygulanır. Arabuluculuk mevzuatı uyarınca büroya başvuru tarihinden son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur; bu koruma yalnızca sürecin usulüne uygun başlatılması hâlinde işler.
Masaya Getirilecek Zarar Kalemleri
- Maddi zarar için fatura, onarım bedeli, ekspertiz raporu ve değer kaybı hesabı
- Bedensel zararda tedavi giderleri, çalışamama süresine ilişkin belgeler ve sağlık raporları
- Kazanç kaybı iddiasında vergi beyannameleri veya bordro kayıtları
- Manevi tazminat talebini destekleyen olay tarihi ve etkisine ilişkin kayıtlar
- Kusur dağılımına ilişkin tutanak, kamera kaydı ve tanık listesi
Anlaşma Belgesinin Değeri
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, üzerine icra edilebilirlik şerhi konulduğunda ilam niteliğinde belge hâline gelir. Bu ayrım, taraflardan biri edimini yerine getirmediğinde yeniden dava açmak yerine doğrudan icra takibi yapılmasını mümkün kılar. Anlaşma metninde ödeme tarihleri, ödenmemenin sonucu ve feragat kapsamının açıkça yazılması bu nedenle sonradan yapılacak bir düzeltmeden çok daha değerlidir.
Sık Yapılan Usul Hataları
- Yetkisiz arabuluculuk bürosuna başvurulması ve sürecin baştan sakatlanması
- Anlaşma metninin, sonradan ortaya çıkabilecek zararları da kapsayacak şekilde geniş yazılması
- Müterafik kusur savunmasının hiç değerlendirilmemesi
- Sigorta şirketine yapılacak başvurunun ayrı bir hat olduğunun gözden kaçırılması
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Olayın niteliği, tarafların sıfatı ve zararın türü hem zorunluluk hem de süre bakımından farklı sonuçlar doğurabileceğinden, masaya oturmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.