Haksız fiil davalarında dosyanın kaderi, çoğunlukla olayın vahametiyle değil, dört unsurun her birinin ayrı ayrı belgeye bağlanmasıyla belirlenir. TBK ve HMK ekseninde yürüyen, tüketici işlemiyle kesiştiğinde TKHK'yı da devreye sokan bu uyuşmazlıklarda ispat planı dilekçeden önce kurulmalıdır.
Dört unsuru ayrı ayrı delillendirmek
Fiil, hukuka aykırılık, zarar ve illiyet bağı tek bir anlatının içine gömüldüğünde, eksik kalan unsur fark edilmez. Bunun yerine her unsur için ayrı bir delil sütunu oluşturmak gerekir: fiilin gerçekleştiğini gösteren kayıt, davranışın hangi kurala aykırı olduğunu gösteren dayanak, zararın miktarını gösteren belge ve zararın bu fiilden doğduğunu gösteren teknik değerlendirme. Kusurun ağırlığı ise tazminat miktarının indirimi bakımından ayrı bir başlıktır.
Zararı belgelemek
- Maddi zarar için fatura, keşif, onarım bedeli ve gelir kaybını gösteren kayıtlar
- Bedensel zararda hastane kayıtları, epikriz, sağlık kurulu raporu ve tedavi giderleri
- Destekten yoksun kalmada nüfus kaydı ve destek ilişkisini gösteren belgeler
- Manevi zararda olayın kamuya yansıma biçimi ve etkisini gösteren materyaller
- Zararın azaltılması için yapılan makul harcamalar
Zamanaşımını doğru okumak
TBK, haksız fiilde zararın ve failin öğrenilmesine bağlı nispeten kısa bir süre ile fiil tarihine bağlı daha uzun bir azami süre öngörür. Ayrıca fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresinin uygulanabileceği kabul edilir. Bu nedenle ceza dosyasının varlığı yalnızca delil değil, süre bakımından da belirleyicidir. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği tartışmalıysa, bu anı belgeleyen yazışma veya rapor dosyaya konulmalıdır.
Usul tercihleri sonuç doğurur
Talebin belirsiz alacak, kısmi dava veya tam eda davası olarak açılması; ıslah ihtimalinin baştan hesaplanması; faiz başlangıcının ve türünün doğru gösterilmesi teknik ama sonuca doğrudan etki eden tercihlerdir. Yanlış seçilen dava türü, zamanaşımı def'i karşısında telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Aynı şekilde yetkili ve görevli mahkemenin yanlış belirlenmesi, dosyayı aylarca geciktirir.
Karşı tarafın savunmasına hazırlık
Zarar görenin birlikte kusuru, zararın artmasına kendi davranışıyla katkıda bulunması ve önceden verilmiş bir ibra veya sulh beyanı en sık ileri sürülen savunmalardır. Bu nedenle olay sonrası yapılan yazışmalar, sigorta şirketiyle imzalanan belgeler ve alınan ödemeler dava açılmadan önce gözden geçirilmelidir; ibra niteliğinde okunabilecek bir metin, sonradan tüm talebi zayıflatabilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Zararın türü, olayın tarihi ve tarafların sıfatı hesabı ve süreyi değiştirebileceğinden, kendi olayınıza özgü değerlendirmeyi bir hukukçuyla birlikte yapmanız önerilir.