Bir sözleşmenin ihlal edildiğini düşünüp doğrudan dava dilekçesi hazırlamak, bugün pek çok uyuşmazlık türünde davanın esasına hiç girilmeden reddedilmesiyle sonuçlanabilir. Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri ile tüketici uyuşmazlıklarının önemli bir bölümünde arabuluculuk, dava açmadan önce tamamlanması gereken bir dava şartıdır. Bu basamağın atlanması, çoğu zaman geri dönüşü masraflı bir usul hatasıdır.
Önce Sınıflandırma: Uyuşmazlık Hangi Kümede
İlk soru, talebin konusunun para alacağı veya tazminat olup olmadığıdır; dava şartı arabuluculuk esas olarak bu talepler için öngörülmüştür. İkinci soru, ilişkinin ticari mi tüketici işlemi mi olduğudur, zira başvurulacak büro ve uygulanacak usul buna göre değişir. Aynen ifa, tespit veya iptal gibi talepler ise farklı değerlendirilir. TBK'nın borca aykırılık hükümleri talebin içeriğini belirlerken, HMK'nın usul kuralları hangi kapıdan girileceğini belirler.
İhtar ve Temerrüdün Arabuluculuktan Önce Kurulması
Arabuluculuğa gitmeden önce borçlunun temerrüde düşürülmüş olması, hem faiz başlangıcı hem de dönme veya fesih hakkının kullanımı bakımından belirleyicidir. İhtarnamede verilen sürenin makul olması, talebin miktar ve dayanağının açıkça gösterilmesi ve tebliğin belgelenmesi gerekir. Sözleşmede cezai şart öngörülmüşse, bunun hangi ihlale bağlandığı ve zararın ayrıca istenip istenemeyeceği ihtar metninde netleştirilmelidir.
Süreci Zayıflatan Uygulama Hataları
- Başvurunun yetkisiz arabuluculuk bürosuna yapılması
- Karşı tarafın unvan ve adres bilgilerinin ticaret sicilindeki kayıtla uyuşmaması
- Talebin arabuluculukta dar, davada geniş tutulması
- Son tutanağın aslı veya onaylı örneğinin dava dilekçesine eklenmemesi
- Anlaşma belgesindeki edimlerin icra edilebilir açıklıkta yazılmaması
Anlaşma ile Kapanan Dosyanın Sonraki Ömrü
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, şartları sağladığında icra edilebilirlik kazanır. Bu nedenle metinde ödeme tarihleri, taksit sayısı, temerrüt halinde muacceliyet ve karşılıklı ibra kapsamı tereddütsüz yazılmalıdır. Muğlak yazılmış bir anlaşma, uyuşmazlığı bitirmek yerine ikinci bir uyuşmazlığın konusu haline gelir. Tüketici ilişkilerinde ayrıca TKHK kapsamındaki emredici korumaların anlaşma metniyle bertaraf edilemeyeceği gözetilmelidir.
Son Değerlendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve her sözleşme kendi şartlarıyla okunmalıdır. Arabuluculuk başvurusundan önce talebin kapsamını bir hukukçuyla belirlemeniz, hem dava şartı riskini hem de eksik talep sorununu ortadan kaldırır.