Teslim edilen mal veya görülen iş sözleşmeye uygun değilse, alıcının elinde birden fazla seçimlik hak bulunur. Ancak bu hakların kullanılabilmesi, çoğu uyuşmazlıkta doğrudan dava açmakla değil, önce arabuluculuk basamağından geçmekle mümkündür. Ticari nitelikteki alacak ve tazminat uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır; bu basamak atlanırsa dava usulden reddedilir ve zaman kaybedilir.
Önce Ayıbı Doğru Adlandırın
TBK sistematiğinde ayıp, sözleşmede kararlaştırılan nitelikleri veya olağan kullanım amacının gerektirdiği özellikleri taşımama hâlidir. Açık ayıp ile gizli ayıp ayrımı, ihbar zamanını doğrudan etkiler: açık ayıplarda gözden geçirme sonrası uygun sürede ihbar beklenirken, gizli ayıplarda ihbar yükümlülüğü ayıbın ortaya çıktığı anda doğar. Tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde TKHK'nın koruyucu hükümleri devreye girer ve seçimlik haklar ayrıca düzenlenir.
Seçimlik Hakkı Erken ve Net Belirleyin
- Sözleşmeden dönme: bedelin iadesi, malın geri verilmesi
- Bedelden indirim: ayıp oranında indirim, çoğu dosyada bilirkişi hesabıyla
- Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim
- Şartları varsa ayrıca tazminat
Seçimlik hak, kullanıldıktan sonra kural olarak dönülemez bir tercihtir. Bu nedenle arabuluculuk başvurusundan önce hangi hakkın talep edileceği, teknik inceleme ihtiyacı ve maliyetler birlikte değerlendirilmelidir.
Arabuluculuk Oturumuna Hazırlık
Arabuluculuk, hızlı olduğu kadar delil sunumunun serbest olduğu bir ortamdır. Karşı tarafın teknik itirazını orada karşılayabilmek için hazırlık şarttır: sözleşme ve ekleri, teslim tutanağı, ayıp ihbarının gönderim kaydı, ayıbı gösteren fotoğraf ve video kayıtları, varsa özel teknik rapor ve onarım maliyet teklifleri dosyaya hazır tutulmalıdır. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen belge icra edilebilirlik bakımından güçlü bir sonuç doğurur; bu nedenle metnin ödeme takvimi, gecikme sonuçları ve karşılıklı ibra kapsamı bakımından dikkatle okunması gerekir.
Anlaşmazlık Hâlinde Dava Aşaması
Son tutanağın anlaşamama şeklinde düzenlenmesi hâlinde dava yolu açılır. HMK uyarınca dava dilekçesine son tutanağın eklenmesi gerekir; bu belge olmadan açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilebilir. Dava aşamasında ayıbın varlığı ve tazminatın miktarı çoğunlukla bilirkişi incelemesiyle tespit edildiğinden, delil tespiti talebiyle malın mevcut durumunun kayıt altına alınması özellikle bozulabilir veya onarılacak mallarda kritik önemdedir.
Süreci Zayıflatan Davranışlar
- Ayıp ihbarını yalnızca telefonla yapmak ve kayıt bırakmamak
- Ayıplı malı, tespit yaptırmadan onarıma vermek
- Arabuluculuk sürecine belgesiz katılmak
- Seçimlik hakkı oturum içinde plansız biçimde değiştirmek
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenizin türü ve tarafların sıfatı, izlenecek yolu ve süreleri değiştirebileceğinden somut uyuşmazlığınızda profesyonel destek almanız uygun olur.