Sözleşme konusu mal veya işin ayıplı çıkması hâlinde ilk tartışma çoğu zaman ayıbın varlığı değil, dosyanın hangi mahkemede görüleceği ve ayıbın nasıl ispatlanacağıdır. TBK genel hükümleri ile özel kanunlar arasındaki ilişki doğru kurulmazsa, seçimlik hakların kullanımı usul engeline takılabilir.
Tarafların Sıfatı Mahkemeyi Belirler
- Taraflardan biri tüketici, diğeri satıcı veya sağlayıcı ise TKHK uygulanır; hakem heyeti ve tüketici mahkemesi sistemi devreye girer.
- Her iki taraf da tacir ve iş ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
- Bunların dışındaki hâllerde genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
- Eser sözleşmesinden doğan ayıp iddialarında sözleşmenin niteliği ayrıca değerlendirilir.
Yetki ve Yetki Sözleşmesinin Sınırı
Genel kural, davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olmasıdır. Sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de seçimlik olarak kullanılabilir. HMK, yetki sözleşmesi yapabilme imkanını yalnızca tacirler ile kamu tüzel kişilerine tanır; bu nitelikte olmayan taraflar arasındaki sözleşmeye konulan yetki maddesi sonuç doğurmaz. Sipariş formunun arkasındaki matbu yetki kaydına dayanılarak uzak bir ilde açılan dava yetkisizlikle sonuçlanabilir.
Gözden Geçirme ve İhbar Külfeti
Alıcı, teslim aldığı malı işlerin olağan akışına göre incelemek ve ayıbı uygun sürede bildirmekle yükümlüdür. Bu külfetin yerine getirilmemesi, malın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Gizli ayıplarda bildirim, ayıbın ortaya çıktığı ana bağlanır. Satıcının ayıbı ağır kusuruyla gizlemiş olması hâlinde ise bildirim yükümlülüğüne dayanılamaz.
İspatı Güçlendiren Adımlar
- Dava açılmadan önce delil tespiti istenerek malın mevcut durumu kayıt altına alınır.
- İhbar, karşı tarafa ulaştığı belgelenebilecek bir yolla yapılır.
- Teknik konularda uzman görüşü alınarak bilirkişi raporuna karşı hazırlık yapılır.
- Onarım denemeleri, servis kayıtları ve yazışmalar kronolojik olarak dizilir.
Talep Kalemlerinin Kurulması
Seçimlik haklar sözleşmeden dönme, bedelden indirim, onarım ve ayıpsız misliyle değişim olarak sıralanır. Talep tek bir hakka hasredilmek yerine kademeli biçimde ileri sürülebilir. Ayrıca ayıp nedeniyle uğranılan zararların ayrı bir kalem olarak istenmesi gerekir; aksi hâlde verilecek karar bu kalemi kapsamaz.
Aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir; sözleşme metniniz ve teslim koşulları farklı bir yol gerektirebilir. Süreler işlemeye devam ederken hukuki değerlendirme yaptırmanız yararınıza olur.