Ayıplı bir ifada uyuşmazlığın büyüklüğünü çoğu zaman ayıbın kendisi değil, talebin nasıl kurulduğu belirler. Türk Borçlar Kanunu seçimlik haklar arasında bir tercih yapmayı gerektirir ve bu tercih hem hesabın yöntemini hem de görevli mahkemeyi değiştirir. Dilekçe yazılmadan önce cevaplanması gereken soru şudur: talep sözleşmenin ayakta kalmasına mı, tasfiyesine mi dayanıyor.
Talebin Niteliği Mahkemeyi Belirler
Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, onarım ya da ayıpsız misliyle değişim taleplerinin her biri farklı bir hesap tabanı üretir. Tarafların sıfatı da aynı ölçüde belirleyicidir: her iki taraf da tacir ve iş ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi, alıcı tüketici konumundaysa Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesindeki yol, diğer hallerde genel görevli mahkeme gündeme gelir. Aynı olay için yanlış mahkemede açılan dava, esasa girilmeden görev yönünden reddedilir.
Hesabın Dayanağını Kurmak
- Ayıbın türü, ortaya çıkış tarihi ve ifa tarihi ayrı ayrı belgelenir.
- Gözden geçirme ve ayıp ihbarının ne zaman yapıldığı yazılı delille gösterilir.
- Ayıbın açık mı yoksa gizli ayıp niteliğinde mi olduğu ayrıca değerlendirilir.
- Onarım denendiyse, denemelerin tarihleri ve sonuçları listelenir.
- Değer kaybı iddiası varsa karşılaştırmalı fiyat ve teknik değerlendirme dosyaya eklenir.
- Yan giderler ve mahrum kalınan kazanç, ana talepten ayrı kalem olarak yazılır.
Arabuluculuk Dava Şartını Atlamanın Sonucu
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Bu adım atlanırsa mahkeme davayı esasa girmeden usulden reddeder ve bu arada işleyen süreler geri gelmez. Arabuluculuk başvurusunda talep konusunun dar yazılması da ayrı bir risktir; son tutanakta yer almayan bir kalemin sonradan aynı dosyada istenmesi tartışma yaratabilir. Bu nedenle başvuru metni, dava dilekçesinin taslağı gibi hazırlanmalıdır.
Dilekçe Hazırlığında Kontrol Noktaları
- Belirsiz alacak, kısmi dava ve tam eda davası arasındaki tercihin gerekçelendirilmesi.
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca delillerin dilekçe ekinde somut biçimde gösterilmesi.
- Faiz türü ve başlangıç tarihinin talep sonucunda açıkça yazılması.
- Sözleşmedeki yetki ve tahkim kayıtlarının önceden okunması.
Sözleşme metni ve ticari teamül, aynı ayıp için farklı sonuçlar doğurabilir. Bu yazı genel çerçeve sunar; talep kalemlerinin ve hesabın somut dosyanıza göre bir hukukçuyla birlikte yapılandırılması önerilir.