Sözleşmeden ya da haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davanın sonucunu belirleyen unsur, çoğu zaman zararın büyüklüğü değil; zarardan önce ve sonra atılan yazılı adımlardır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde işleyen bu süreçte ihbarın zamanı ve içeriği, usule aykırı işlem iddiasının önüne geçen ilk savunma hattıdır.
İhbarın hukuki işlevini karıştırmamak
Uygulamada tek bir isimle anılan ihbar, aslında birden fazla işlevi taşır. Ayıplı ifa halinde yapılan ayıp ihbarı, borçluyu temerrüde düşürmeye yönelik ihtar ve üçüncü kişiye yöneltilen davanın ihbarı birbirinden farklı sonuçlar doğurur. Ayıp ihbarı süresinde yapılmazsa talep hakkı zayıflar; temerrüt ihtarı gönderilmezse faiz başlangıcı tartışmalı hale gelir; dava ihbarı yapılmazsa rücu aşamasında ispat güçleşir.
Temerrüt ve faiz başlangıcı
Belirli vadeye bağlanmamış borçlarda borçlu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Bu nedenle ihtarnamede alacağın miktarı, dayanağı ve ödeme için tanınan süre açıkça gösterilmelidir. Muaccel olmayan kalemlerin ihtara eklenmesi ya da tutarın belirsiz bırakılması, sonradan faiz talebinin reddine gerekçe yapılabilir. Haksız fiilden doğan taleplerde ise durum farklıdır; burada ihbar, temerrüdün değil, delilin ve iddianın erken sabitlenmesinin aracıdır.
Dava türü tercihinde usul etkisi
- Zarar miktarı henüz belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası koşullarının değerlendirilmesi
- Kısmi dava tercih edilecekse zamanaşımının kalan kısma etkisinin hesaplanması
- Islah imkânının hangi aşamaya kadar kullanılabileceğinin planlanması
- Delil tespiti gerekiyorsa dava öncesinde talep edilmesi
- Karşı tarafın birden fazla olduğu hallerde sorumluluk türünün belirlenmesi
Zamanaşımı: sessizce işleyen risk
Sözleşmeye aykırılıktan doğan taleplerle haksız fiilden doğan talepler farklı zamanaşımı sürelerine tabidir ve haksız fiilde süre, zararın ve failin öğrenildiği andan itibaren işlemeye başlar. Aynı olay hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil oluşturuyorsa, hangi hukuki temele dayanılacağı süre bakımından da sonuç doğurur. Bu tercih dilekçe yazılırken değil, dosya kurulurken yapılmalıdır.
Genel not
Yazılı ve iletildiği kanıtlanabilir bir ihbar, çoğu tazminat dosyasında en düşük maliyetli koruma yöntemidir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sözleşmenin yapısı ve zararın niteliği sonucu değiştirebileceğinden, talebinizi hukuki değerlendirmeye tabi tutmanız yerinde olacaktır.